ABN AMRO Pensioenfonds: kwaliteit en eenvoud

Uitgave: Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 4 2021

MAARTEN ROEST, HOOFD VERMOGENSBEHEER EN UITVOEREND BESTUURDER ABN AMRO PENSIOENFONDS
Rubriek: Beleggen
Geplaatst op 05-10-2021

ABN AMRO Pensioenfonds: kwaliteit en eenvoud

ABN AMRO Pensioenfonds staat er prima voor. Eind juni 2021 hadden we een dekkingsgraad van 130%. Toen ik werd gevraagd om voor PBM een artikel te schrijven over de onderscheidende kenmerken van onze beleggingsaanpak, bekroop mij snel het gevoel dat het proces niet het onderscheidende is. Het is niet ons doel om onderscheidend te zijn. In dit artikel illustreer ik enkele principes die voor ons belangrijk zijn.

Bij onze aanpak kijken we primair naar onze doelstelling en het belang van onze deelnemers en sponsor. En kennelijk hebben we in de loop der jaren naar aanleiding daarvan andere keuzes gemaakt bij de invulling van ons beleid.

Heldere governance met alignment of interest
AAPF heeft in 2015 voor het omgekeerd gemengd bestuursmodel gekozen met uitvoerende en niet-uitvoerende (toezichthoudende) bestuurders. Het beleggingsbeleid wordt vastgesteld door het bestuur. De voorbereiding en uitvoering van het beleggingsbeleid is in handen van een ervaren team van tien beleggingsprofessionals die in dienst zijn van het pensioenfonds.
Omdat we een klein team zijn, zitten we dicht op het bestuur. We hebben de uitvoering van het beleggingsbeleid uitbesteed aan externe partijen. Dit model maakt ons slagvaardig. We kunnen het beleggingsbeleid wijzigen zonder persoonlijke belangen te schaden. Een aantal jaren geleden hebben we bijvoorbeeld besloten te stoppen met de beleggingen in een grote beleggingscategorie. We konden dat eenvoudig en snel implementeren. Het leidde niet tot een lastig organisatievraagstuk.

We richten ons op hoofdzaken
We zien ons beleggingsbeleid als een middel om onze ambities waar te maken en niet als een doel op zich. Het is een bekend gegeven dat het strategisch beleid het leeuwendeel van het beleggingsresultaat bepaalt. Zorg dan ook dat je je als bestuur richt op de strategische keuzes. Het UB/NUB-model helpt ons bij het scheiden van hoofd- en bijzaken. Daarnaast heeft AAPF ervoor gekozen jaarlijks een ALM-studie uit te voeren. Daarmee herijken we ons beleggingsbeleid en stelt het bestuur vast wat het meest effectieve beleid is om onze ambities waar te maken. Al meer dan tien jaar is de workshop gebaseerd op het idee van ‘blind proeven’. In de workshop krijgt het bestuur de karakteristieken van verschillende beleidskeuzes te zien qua ambitie en risico en niet de onderliggende beleggingsportefeuilles. Het bestuur maakt hiermee dus een expliciete keuze voor een gewenst risico-rendementsprofiel (het doel) en niet zozeer een specifieke portefeuille (middel).

We houden het simpel als het kan
Kwaliteit en eenvoud is een van onze strategische thema’s. We stellen onszelf vaak de vraag of het simpeler kan en of we complexiteit kunnen vermijden. In onze strategie maken we bijvoorbeeld een heldere keuze welke beleggingscategorieën een onderdeel van ons beleid vormen. We leggen de lat hoog. We voegen een nieuwe categorie alleen toe als die voldoet aan criteria zoals een begrijpelijke en een wetenschappelijk onderbouwde risicopremie, een goede governance bij de implementatie en een duidelijke toegevoegde waarde op portefeuilleniveau. Op deze manier hebben we onze portefeuille in de loop van de jaren overzichtelijk kunnen houden. We hebben weliswaar 33 mrd euro belegd, maar toch ‘slechts’ 21 mandaten bij 15 verschillende vermogensbeheerders. Daar voeren we een uitgebreide monitoring op. Dit maakt dat we de risico’s beter beheersen en ‘in control’ zijn. Ook is hiermee ons behaalde resultaat eenvoudiger uit te leggen. Kennen we dan helemaal geen complexiteit? Ja, zeker wel. Beleggen is niet altijd eenvoudig. Het afdekken van renterisico is complex en dynamische strategieën en het gebruik van overlays bij herbalancering zijn niet eenvoudig. Maar hierbij is onderbouwd dat ‘het doel de middelen rechtvaardigt’. Zijn we dan niet erg afhankelijk van ‘die paar’ beheerders? Jawel, maar daarom stellen we bij elke categorie minimaal twee beheerders aan zodat we altijd een back-up hebben.

We zijn kritisch
Binnen AAPF heerst een cultuur om elkaar inhoudelijk uit te dagen. We zijn kritisch op onze leveranciers en niet in de laatste plaats op onszelf. We onderbouwen besluiten vaak door een gedegen, liefst wetenschappelijk, onderzoek. Verder hebben we ervaren dat de economie zeer complex is en zelfs als je processen ‘door hebt’ is het effect daarvan op markten lastig te voorspellen. Dat maakt dat we extra kritisch zijn op voorgespiegelde toegevoegde waarde van actief beheer en visies op markten. Voordat we hier risicobudget aan toebedelen willen we hiervoor een robuuste onderbouwing hebben. Deze aanpak heeft geleid tot wat je zou kunnen bestempelen als een ‘naïeve visie’ op markten, waaronder de rente. Daar hebben we veel profijt van gehad. Kent deze kritische houding ook nadelen? Jazeker. Bij nieuwe initiatieven zoals impactinvesting zijn we geneigd de kat uit de boom te kijken. Verder zijn we ons bewust dat de kritische houding er ook toe leidt dat we elkaar als collega’s te weinig complimenten geven, een ongewenste bijvangst.

Efficiënte implementatie en lage kosten
Bij de implementatie van ons beleggingsbeleid besteden we veel aandacht aan efficiëntie. Als we gedurende het jaar de portefeuille aanpassen, handelen we zo min mogelijk fysiek en gebruiken we een overlay mandaat om de gewenste exposures te krijgen. Slechts één keer per jaar na de ALM-studie brengen we de portefeuille weer fysiek op de gewenste gewichten. Bij de keuze voor de beleggingsstijl (actief, semi passief, factor, buy and hold) nemen we mogelijke extra opbrengsten versus kosten expliciet mee. Ik noemde onze overtuiging al dat het voor managers in veel markten moeilijk is om door actief beheer waarde toe te voegen. In veel gevallen heeft dit ertoe geleid dat we hebben gekozen voor semi-passieve belegginsstijl waarbij de manager risicobudget krijgt om bij implementaties en benchmarkaanpassingen transacties te verminderen en niet zozeer om actieve visies op markten te implementeren. Bij categorieën waarbij het lastig of onmogelijk is om benchmarks te volgen, zoals hypotheken en catastrofeobligaties, hebben we een ‘buy and hold’ strategie.
Al met al heeft deze aanpak geleid tot zeer lage kosten. Afgelopen jaren waren onze beleggingskosten 10 basispunten terwijl onze transactiekosten 6 basispunten bedroegen. Volgens het recente onderzoek van de AFM behoren we hiermee tot de pensioenfondsen met de laagste beleggingskosten in de sector. Geen doel op zich, maar wel mooi meegenomen.

Vervolgstappen bij implementeren duurzaamheid
Onze wat rationele en afstandelijke houding tot beleggingen, die bij de eerdergenoemde principes hoort, heeft ertoe geleid dat wij niet als een van de voorlopers op het gebied van duurzaam beleggen bekend staan. We hebben als ambitie dat we duurzaam beleggen zonder dat dit ten koste gaat van het financieel rendement van het fonds. We hebben hier belangrijke stappen gezet de afgelopen jaren. In 2017 hebben we nieuwe benchmarks voor onze aandelenportefeuilles ontwikkeld waarbij we ESG-scores meewegen. We hebben dit slagvaardig voor de gehele portefeuille toegepast. Door recente regelgeving komt steeds meer focus op gedetailleerde verantwoording en dat staat op gespannen voet met ons adagium ‘kwaliteit en eenvoud’. Niet zozeer ten aanzien van kwaliteit van ons ESG-beleid, maar eenvoudig wordt het zo niet.

Het nieuwe pensioenakkoord
Op dit moment hebben we reeds ervaring met CDC- en DC-beleggingen omdat we naast de CDC tevens een Netto Pensioenregeling uitvoeren. Hoe ons toekomstige contract eruit gaat zien is uiteraard aan de sociale partners. Momenteel werken we de mogelijkheden, die het nieuwe stelsel naar verwachting gaat bieden, gezamenlijk uit. Onze principes passen prima bij het nieuwe pensioenstelsel: ‘Simpel als het kan’ helpt bij de hogere communicatie-eisen, de alignment of interest faciliteert de belangrijker geworden vertaling van deelnemersvoorkeuren in beleid en onze focus op efficiëntie is van belang bij de implementatie.

Conclusie
We hebben aangetoond dat je met een relatief eenvoudige beleggingsportefeuille en de focus op de dingen die er echt toe doen, prima resultaten kan behalen. Een goed gestructureerd beleggingsproces is belangrijk, maar daar houdt het niet op. Het uiteindelijk leveren van toegevoegde waarde aan deelnemers en sponsor zit hem in een combinatie van een aantal principes waar je aan vasthoudt, een goed proces en de organisatie en cultuur die dit ondersteunen. Wij houden deze combinatie vast als we een nieuwe fase ingaan!

De auteur bedankt Paul Mensink voor het meedenken bij de totstandkoming van het artikel.