Duurzaam beleggen: hoe ingewikkeld kun je het maken?

Uitgave: Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 3 2019

LEEN MEIJAARD, onafhankelijk adviseur en toezichthouder in de vermogensbeheer- en pensioensector Rubriek: Beleggen
Geplaatst op 27-06-2019
Duurzaam beleggen: hoe ingewikkeld kun je het maken? Nederlandse pensioenfondsen zijn hard aan de slag met het ontwikkelen van een duurzaam beleggingsbeleid. Of het nu gaat over het formuleren van een algemeen duurzaamheidsbeleid, uitsluitingen en engagement, ESG, klimaatbeleid, SDG’s, ‘sustainable development investments’ of impactbeleggen. Ik merk in discussies met pensioenfondsbesturen dat er vaak verwarring bestaat over de gebruikte begrippen en wat men nu precies met het beleid wil bereiken.

Volgens mij zijn maatschappelijk verantwoord en duurzaam beleggen brede begrippen. Ze worden door elkaar heen gebruikt om het geheel van initiatieven aan te duiden. Vervolgens komt ESG-beleid (‘environment, social and governance’). Dit is beleid gericht op ‘do no harm’ en het beheersen van risico’s. Ondernemingen die zich niet houden aan de internationale spelregels op het gebied van ESG worden uitgesloten of met hen wordt de discussie aangegaan om hun gedrag te verbeteren (engagement). Bij een geïntegreerd ESG-beleid worden ESG overwegingen ook meegenomen in de beleggingsprocessen. De gedachte is dat ondernemingen die op ESG-criteria hoger scoren (‘best in class’) op lange termijn beter presteren. Een aparte plaats binnen ESG neemt het beleid gericht op het beheersen van de klimaatrisico’s in. Vaak wordt dit gekoppeld aan reducties voor de CO2-voetafdruk van de portefeuille of uitsluiting van sectoren, bijvoorbeeld de kolensector. Hoewel ESG-beleid vaak geschaard wordt onder duurzaam beleggen is het primair gericht op risicobeheersing en dat heeft niet zonder meer een positieve impact op maatschappelijke of ecologische uitdagingen. Zo leidt het uitsluiten van bedrijven er niet per se toe dat die bedrijven zullen verduurzamen. Ook leidt het onderwegen van van CO2-intensieve industrieën niet onmiddellijk tot een verlaging van de CO2-uitstoot.
Impactbeleggen of beleggen in duurzame ontwikkeling gaat een stap verder. Hier wordt gezocht naar specifieke beleggingen die niet alleen een mooi rendement opleveren maar ook een positieve bijdrage leveren aan de wereld (‘do good’), vaak gekoppeld aan een van de 17 sustainable development goals (SDG’s) van de Verenigde Naties, bijvoorbeeld schone energie, bestrijding van armoede, goed onderwijs of goede gezondheidszorg.

Wij hebben de neiging in Nederland pensioenfondsland zaken al snel ingewikkeld te maken. Het lijkt erop dat we daar met de inrichting van een duurzaam beleggingsbeleid opnieuw in geslaagd zijn. Dat is jammer want het is zo’n belangrijk en mooi onderwerp.