Duurzaam beleggen een blik achter de schermen

Uitgave: Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 1 2019

JOHAN VANDERLUGT, ESG SPECIALIST, NN INVESTMENT PARTNERS Rubriek: Beleggen
Geplaatst op 26-02-2019
Duurzaam beleggen een blik achter de schermen Duurzaam beleggen en het besef van duurzaam handelen in het algemeen kent een lange historie. Denk aan de eerste foto’s van onze planeet aarde, geschoten door de bemanning van de Apollo 8 in 1968. Of het rapport van de Club van Rome in 1972 ‘De grenzen aan de groei’ over de impact van de bevolkingsgroei, voedselproductie, en uitputting van natuurlijke hulpbronnen tegen de achtergrond van de oliecrisis. Inmiddels is het is duidelijk dat er echt een gedragsverandering noodzakelijk is.

Ons klimaatbewustzijn kreeg een stevige stimulans met de documentaire ‘An Inconvenient Truth’ van Al Gore in 2006. In datzelfde jaar werden binnen de Verenigde Naties ook de ‘Principles for Responsible Investment’ (PRI) vormgegeven. De vermogensbeheerders en pensioenfondsen die de beginselen ondertekend hebben, committeren zich hiermee aan verantwoord beleggen en het integreren van milieu, sociale omstandigheden en aan governance-factoren (ESG) in hun beleggingsbeslissingen. NN Investment Partners (NN IP) is ook een ondertekenaar. Inmiddels groeide de PRI met bijna 2.100 ondertekenaars. Zij vertegenwoordigen een gezamenlijk belegd vermogen van USD 80 biljoen.
Het akkoord van Parijs omvat de belofte de uitstoot van broeikasgassen aan banden te leggen, zodat de klimaatopwarming beperkt kan blijven tot 1,5 of 2 graden Celsius ten opzichte van het pre-industriële niveau. Met het klimaatakkoord van 2015 in het geheugen, is het duidelijk dat er echt een gedragsverandering noodzakelijk is. Duurzaam handelen is geen luxe, maar noodzaak.

Het beleggingsbeleid

Vermogensbeheerders die de PRI-beginselen hebben ondertekend verplichten zich tot het volgende:
1. Wij zullen ESG integreren in onze beleggingsanalyse en besluitvormingsproces.
2. Wij zullen ons opstellen als actief eigenaar en ESG-issues incorporeren in beleid en uitvoering van het eigenaarschap.
3. Wij zullen de entiteiten waarin we beleggen stimuleren om transparant te zijn over ESG-factoren.
4. Wij zullen de acceptatie en implementatie van de PRI-beginselen in de beleggingssector bevorderen.
5. Wij zullen samenwerken om de PRIbeginselen effectiever te implementeren.
6. Wij zullen rapporteren over onze activiteiten en voortgang met betrekking tot het implementeren van de PRI-beginselen.

Achter de schermen
In het vervolg van dit artikel bespreken we het ESG-beleid met de farmaceutische industrie als voorbeeld. Zo krijgt u inzicht hoe de PRI-principes in praktijk worden gebracht en hoe hier een eigen invulling aan te geven.

ESG-integratie-aanpak kenmerkt zich door vier stappen die tot doel hebben om de meest belangrijke duurzame facetten van de bedrijfsvoering op te nemen in de analyse en waardering.

Het ESG-integratieprocesesg


Eerste stap
De belangrijke – materiële – onderwerpen waar wij ons op richten in het geval van de farmaceutische industrie zijn innovatiemanagement als verlengstuk van het businessmodel. En binnen governance de onderwerpen als beloning van het bestuur, tax transparency, omgang met stakeholders, bedrijfsethiek en -gedrag, omkoping en corruptie. Voor wat betreft de milieupijler (environmental) gaat het ons om afvalbeheer en het voorkomen van verontreiniging. Voor het sociale domein (social) kijken we naar productkwaliteit en -veiligheid, diversiteit en toegang en betaalbaarheid van medicijnen. In onze ogen zijn de sociale en de governance dimensies het meest relevant voor de farmaceutische industrie. Wij beschikken over een veelheid van ESGdatapunten die ons daarin inzicht verschaffen. Belangrijke financiële criteria zijn omzetgroei, toename van de winstmarge en het genereren van free cashflow. Wanneer we dit breder trekken richting de strategie en zogenaamde value drivers, dan gaat het meer om de efficiëntie in R&D, innovatie in het algemeen en de balans tussen gespecialiseerde en meer generieke medicijnen.

Tweede stap
In de tweede stap beoordelen we de absolute en relatieve prestaties van het bedrijf op de materiële factoren. Een veelgebruikte maatstaf is het aantal terugroepacties van medicijnen vanwege kwaliteits- en/of gezondheidsrisico’s. Dit kan het gevolg zijn van een maatregel opgelegd door een instantie als de Food and Drug Association in de VS. Belangrijk bij deze beoordeling is de inschatting van de huidige en toekomstige financiële impact, los van een eventuele boete. Ons doel is hier proactief een inschatting in te maken. Er worden vragen aan de onderneming gesteld, zoals: zijn er belangrijke terugroepacties geweest over de afgelopen vijf jaar in de diverse markten waarin men actief is? Hoeveel overheidsinspecties vonden er het laatste jaar plaats? Hoe ziet het beleid en de training eruit met betrekking tot het bewaken van de productkwaliteit, zowel aan de productie- als aan de distributiekant? In welke mate is de onderneming verzekerd tegen de financiële gevolgen van een terugroepactie? De antwoorden op deze vragen stellen ons in staat context te geven aan de beschikbare informatie en op basis daarvan conclusies te trekken.

Derde stap
Deze stap omvat het integreren van de ESG-prestaties in de financiële modellering en waarderingsmodellen. Hierbij kijken we naar de toekomstige financiële en duurzaamheidsprestaties en streven daarbij naar een optimale risico-rendementsverwachting. Een belangrijk principe hierbij is dat bedrijven die anticiperen op ESG-factoren door zich te richten op de kwaliteit van hun producten en diensten, innovatie en productiviteit relatief beter concurrerend zijn, nu en in de toekomst.

Vierde stap
De laatste stap omvat het voeren van een actieve en constructieve dialoog met de bedrijven/uitgevende instellingen waarin belegd is. Een dergelijke dialoog kan zich uitstrekken tot een groter engagement project. Dit betreft dan een meerjarentraject waarin vaak samengewerkt wordt met andere nationale en internationale beleggers om positieve veranderingen te bewerkstelligen zoals corporate governance, bedrijfsethiek en politiek om omkoping en corruptie te voorkomen.

In het streven naar een ‘klimaatneutrale’ wereld wordt veel verwacht van bedrijven in termen van innovatie en hun license to operate. Er mag van vermogensbeheerders verwacht worden dat zij hier evenzeer waarde aan hechten en dat toekennen. Het integreren van environmental, social en governance-aspecten (ESG) in het beleggingsbeleid is van essentieel belang. Het gaat hierbij om alle fases. Van screening en portefeuilleconstructie, beleggingsanalyse, rapportage tot actief aandeelhouderschap en het stemmen op aandeelhoudersvergaderingen.

Dilemma’s
ESG-factoren hebben betrekking op een veelvoud aan onderwerpen die een bedrijf en industrie raken. Via een materialiteitsmatrix brengen bedrijven de belangrijkste onderwerpen in kaart langs twee assen: de financiële impact op het bedrijf en de mate van belangrijkheid voor de diverse stakeholders, waaronder aandeelhouders. Mede op basis hiervan voeren bedrijven beleid op maatschappelijke trends en onderwerpen vanuit zowel risico- als opportuniteitsperspectief. Voor een farmaceutisch bedrijf gaat het dan vooral om productkwaliteit en -veiligheid (van de medicijnen), innovatie en R&D-beleid, personeelsmanagement, omkoping en anti-corruptiebeleid en milieuverontreiniging en restafval. Als beleggers zien wij regelmatig een spanning tussen E&S-factoren aan de ene kant en ‘governance’ (en goed ondernemingsbestuur) aan de andere kant. Een bedrijf kan bijvoorbeeld uitstekend presteren op onderwerpen als productkwaliteit en -veiligheid (van de medicijnen), innovatie en R&D-beleid, terwijl het beloningsbeleid excessief is en/of sterk stuurt op absolute aandeelhouderswaarde op de korte termijn. Daarnaast hebben zich bekende problemen in de farma-sector voorgedaan rond stijging van de medicijnprijzen in relatie tot excessieve managementbeloning. De les die wij hieruit trekken is dat een integrale ESG-benadering van groot belang is. Beleggers moeten beoordelen of het ESGbeleid van het bedrijf verweven is met de strategie en de financiële agenda of dat het los daarvan opereert. In het laatste geval is de kans op spanning tussen de ESG-factoren reëel en een extra reden voor beleggers om met het bedrijf in dialoog te gaan.