Duurzaam beleggen is geen sinecure

Uitgave: Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 3 2021

ANNA CZYLOK, INVESTMENT STRATEGIST AEGON ASSET MANAGEMENT
Rubriek: Beleggen
Geplaatst op 17-08-2021

Duurzaam beleggen is geen sinecure

Met maatschappelijk verantwoord beleggen, ESG-beleggen of duurzaam beleggen wordt vaak hetzelfde bedoeld, terwijl er in de praktijk verschillen bestaan tussen deze begrippen. Het is van belang om eerst de verschillende definities scherp te hebben. Duurzaam of maatschappelijk verantwoord beleggen is een parapluterm. Een duurzaam beleid is niet eenduidig, wat het in zekere zin complex maakt. Als bestuurder wil je dit onderwerp juist pragmatisch benaderen, zodat er doelgericht aan de slag gegaan kan worden.

Een duidelijk uitgangspunt voor het beleid op het vlak van duurzaam beleggen is cruciaal. Pensioenfonds KPN heeft dit heel treffend in de investment beliefs samengevat.

“Maatschappelijk verantwoord beleggen loont en zal bijdragen aan een positief risicorendementsprofiel. Als grote institutionele belegger neemt het pensioenfonds zijn verantwoordelijkheid om op een maatschappelijk verantwoorde manier te beleggen in de overtuiging dat daarmee het risicorendementsprofiel van zijn beleggingen verbetert en de wereld waarin wij leven leefbaar blijft. Geld wordt ingezet als sturende kracht voor duurzame ontwikkeling. Het pensioenfonds zal zijn middelen inzetten om maatschappelijk verantwoord te beleggen waardoor een bijdrage kan worden geleverd aan een duurzame samenleving (impact). (…)”

Wat in deze beleggingsovertuiging duidelijk naar voren komt, is dat de belegger twee verschillende doelstellingen aan zijn duurzaam beleggingsbeleid kan ophangen: ESG-integratie en het leveren van een bijdrage aan duurzame wereld. Fiduciaire managers en vermogensbeheerders bieden klanten verschillende instrumenten waarmee ze hun doelstellingen voor duurzaam beleggen kunnen nastreven.

Maatschappelijk verantwoord beleggen loont en zal bijdragen aan een positief risico-rendementsprofiel
ESG-integratie is één van de instrumenten van duurzaam beleggen, waarbij de nadruk ligt op de financiële aspecten en in hoge mate op risicobeheersing. In de afgelopen jaren zijn er talloze onderzoeken gedaan naar de link tussen het ESG-profiel van een bedrijf en de financiële prestaties. Het overgrote deel van die studies toont aan dat bedrijven die ESG-aspecten in hun beleid en activiteiten integreren minder risicovol zijn. Daar waar bedrijven rekeninghouden met de impact van eigen bedrijfsactiviteiten op de stakeholders en omgeving, lopen ze minder risico op incidenten, rechtszaken en reputatieschade. Allemaal zaken die de waarde van een onderneming negatief kunnen beïnvloeden. McKinsey onderscheidt in zijn publicatie van 2019 vijf manieren waarop bedrijven met een beter ESG-profiel meerwaarde kunnen creëren ten opzichte van de concurrentie.

Invloed ESG-aspecten
Naast het lagere risico op geschillen, ervaren bedrijven tevens minder obstakels vanuit de regelgeving en toezichthouders om te groeien, hebben ze lagere operationele kosten, zijn ze in staat om goed gekwalificeerd personeel aan te trekken en bieden ze in potentie ook een betere strategische propositie (McKinsey, Five ways that ESG creates value, november 2019). Het meenemen van ESG-aspecten is dus een ‘must’ om een compleet beeld te krijgen van een onderneming. Het goede nieuws is dat dit in veel actieve beleggingsmandaten ook daadwerkelijk gebeurt. Het is hierbij natuurlijk van belang om een strategie te kiezen met nadruk op creatie van waarde op de lange termijn, omdat dit in lijn is met het langetermijnperspectief van een pensioenfonds. Veel Nederlandse pensioenfondsen beleggen echter passief, wat de actieve ESG-integratie zeker bemoeilijkt. Tegenwoordig is het echter ook mogelijk om ESG in passief beheerde mandaten te integreren. De meeste gerenommeerde benchmarkproviders bieden benchmarks aan waarin ESG-data geïntegreerd zijn. Het productenaanbod van deze benchmarkproviders groeit snel. Het nadeel van ESG-data is dat het van nature terugkijkend en subjectief is. Scores worden herijkt op basis van de door onderneming uitgebrachte rapportages en andere publiek beschikbare informatie. Er bestaat daarom een risico dat de score pas wordt aangepast nadat een schandaal heeft plaatsgevonden. Actieve managers vullen het aan met eigen analyses, maar een passieve belegger met ESG-benchmark heeft deze mogelijkheid niet.
Hierbij is het van belang om te realiseren dat in geen enkel geval de belegger honderd procent zeker kan zijn dat de bedrijven waarin belegd wordt vlekkeloos zijn. Ook niet in het geval van actieve beleggingsmandaten. Een analyse van een ESG-profiel van een onderneming richt zich voornamelijk op factoren die de waarde van een onderneming op materiële wijze kunnen beïnvloeden. ESG-benchmarks hebben laten zien dat ze het staartrisico mitigeren. Afgelopen jaar bijvoorbeeld behaalden deze benchmarks hogere rendementen dan hun traditionele equivalenten, wat bevestigt dat MVB loont.

Wat we zien is dat kleinere pensioenfondsen terughoudend zijn geweest als het gaat om de overstap van een traditionele benchmark, zoals MSCI World Index voor aandelen, naar een alternatief waarbij ESG-aspecten nadrukkelijk een rol spelen. Kosten en complexiteit waren hierbij vaak de argumenten. De vergoeding voor het gebruik van ESG-benchmarks is over het algemeen hoger vanwege de extra researchkosten. ESG-scores kunnen op het eerste gezicht inderdaad complex lijken. Maar het is relatief eenvoudig om hier meer gevoel bij te krijgen. Aan de hand van een globaal overzicht waarom het ene bedrijf in de sector juist een goede en het andere een lage ESG-score heeft kunnen de scores al voldoende geduid worden. Benchmarkproviders zijn in het algemeen transparant over hun research wat het leerproces bevordert. Er is ook geen noodzaak om de score van elk bedrijf in de portefeuille te analyseren. ESG-data zijn slechts een samenvattende tool waarmee extra inzicht kan worden verkregen. Hier is het ook zaak voor fiduciaire managers en consultants om het bestuur van praktische handvatten te voorzien.

Geld wordt ingezet als sturende kracht voor duurzame ontwikkeling
De tweede doelstelling komt voort uit de overtuiging dat een belegger verantwoordelijkheid moet nemen voor een duurzame ontwikkeling.
Terwijl we ESG-integratie als een essentieel element van duurzaam beleggen zien, is het bijdragen aan een duurzame wereld een keuze. Er is een grote waaier van onderwerpen waarop een pensioenfonds mogelijk invloed uit kan oefenen, met behulp van verschillende instrumenten. Het leveren van een bijdrage aan een duurzame samenleving is daardoor ingewikkeld, vergt keuzes en kost tijd. We zien echter wel dat deze doelstelling ook van buitenaf steeds meer wordt gestimuleerd.

Rol pensioenfonds
Hoe kunt u tot een passende oplossing komen? Als pensioenfonds kun je niet alle problemen van de wereld oplossen. Daarnaast zijn er talloze thema’s waar men aandacht aan zou kunnen besteden. In het verleden hebben sommige pensioenfondsen SDG’s (Sustainable Development Goals) als een uitgangspunt gebruikt. De toezichthouder heeft ook een aantal thema’s geprioriteerd. Maar om echt kans van slagen te hebben, kan het bestuur het best dicht bij de normen en waarden van het eigen fonds beginnen omdat de uitvoering van de thema’s veel overtuiging, volharding en verantwoording vereist. De essentiële vraag is daarom wat de achterban belangrijk vindt. Daarnaast is het van belang om de gekozen thema’s breed genoeg te definiëren zodat ze ook daadwerkelijk geïmplementeerd kunnen worden en men zichzelf niet te veel vooraf beperkt in de keuze van een juiste oplossing. Als er bijvoorbeeld voor het thema klimaat gekozen wordt, dan kan de carbon footprint van de portefeuille verminderd worden door middel van een overweging van bepaalde sectoren of bedrijven, in green bonds te beleggen of engagement aan te gaan met bedrijven die relatief veel uitstoten. Een combinatie van deze acties is natuurlijk ook mogelijk. Een relatief eenvoudig instrument om mee te beginnen is engagement. Beleggingsproducten als bijvoorbeeld green bonds zijn moeilijker omdat niet voor elk thema een kant-en-klare oplossing beschikbaar is. En omdat je prestatieindicatoren moet meten om de voortgang richting de doelstelling te kunnen beoordelen. Zelfs als de data niet helemaal betrouwbaar zijn, geeft het periodiek meten al bepaalde inzichten. En naarmate het zich ontwikkelt, heeft het bestuur al ervaring opgedaan. Hierdoor zal het bestuur de processen achter de analyses beter begrijpen en beter in staat zijn om op basis daarvan geïnformeerde besluiten te nemen.

Integreer ESG-aspecten in de basis en werk aan de stip op de horizon
Ontwikkelingen op het vlak van maatschappelijk verantwoord beleggen gaan snel waardoor het beleid steeds verder verfijnd dient te worden. ESG-integratie draagt positief bij aan het risico-rendementsprofiel en zou een vast onderdeel moeten zijn van iedere beleggingsportefeuille, ongeacht de beheerstijl. Voor het bijdragen aan een duurzame samenleving is het van belang om dicht bij het eigen fonds te beginnen en het onderwerp regelmatig aan de bestuurstafel te bespreken, zodat er steeds extra stapjes kunnen worden gezet richting de stip op de horizon.