U bevindt zich op: Home > Nieuws > beleggen > ESG PF PostNL

ESG PF PostNL

Uitgave: Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 1 2019

RENÉ VAN DE KIEFT, VOORZITTER PF POSTNL Rubriek: Beleggen
Geplaatst op 18-12-2018
ESG PF PostNL Sinds Prinsjesdag 2018 heeft Nederland een klimaatakkoord waarmee het kabinet in 2030 de Nederlandse CO2-uitstoot wil halveren. Een zichtbare stap van de politiek om daadwerkelijk koers te zetten naar een groener Nederland. Er wordt veel discussie gevoerd over de noodzaak van ‘voorop’ lopen. Nederlandse pensioenfondsen lopen al langere tijd voorop in implementatie van ESG-beleid. Het waren niet de beleggers die dat wilden. Het waren de deelnemers die het initiatief namen.

Sinds het Parijsakkoord is alle aandacht verschoven naar de E van ESG. Met een enorme krachtsinspanning hebben 174 landen een NDC (national determined contribution) opgesteld. Indrukwekkend en nog niet eerder vertoond in de geschiedenis van milieubeleid. Maar laten we niet te vroeg juichen. De huidige CO2- uitstoot is net geen 50 gigaton. Als alle beloftes en inspanningen worden nagekomen, dan stoten we in 2030 ergens tussen de 54 en 56 gigaton CO2 uit.
Dat zijn de beloftes… Maar, als we een blik werpen op de politieke agenda’s zien we wat er daadwerkelijk gebeurt. We zijn dan eerder op weg naar 59 gigaton1. Terwijl de uitstoot 25 gigaton zou mogen zijn. Wat betekent dat voor de verwachte temperatuurstijging? Om de temperatuur niet verder te laten toenemen dan 2 graden moet de CO2-uitstoot in 2050 zijn gedaald met zo’n 85-95% ten opzichte van 19902. Dat alles stemt natuurlijk niet hoopvol.

Wereldwijd koken meer dan 2,5 mrd mensen op een houtvuur. De nettomilieuwinst van de jaarlijks door Nederland te besteden 100 mln aan duurzame kooktoestellen heeft meer impact dan welke maatregel dan ook in Nederland zelf. Het vervangen van houtvuur voor duurzame kooktoestellen is een goed begin van internationale samenwerking. Maar laten we niet achteroverleunen. Nederland moet serieus de CO2-uitstoot aanpakken. Het is goed dat het Parijs-akkoord er is, maar de vrijblijvendheid is een terechte zorg.

Pensioensector als ‘front runner’
Nederlandse pensioenfondsen en ook sommige andere financiële instellingen lopen al langere tijd voorop in implementatie van ESG-beleid. De oorsprong ligt niet bij de ‘beleggerscommunity’. Beleggers hebben lange tijd deze interventie weten te pareren. Het zijn de deelnemers die de initiators zijn. Nog als de dag van gisteren herinner ik mij de Zembla uitzending in 2007 over de beleggingen van de grote pensioenfondsen in clusterbommen. De volgende dag regende het verontwaardigde brieven bij pensioenfondsen. En toen was het moment daar om echte stappen te zetten. Inmiddels is ESG ook gemeengoed geworden in de financiële industrie. Er zijn nog weinig argumenten om geen serieus beleid te maken van governance en milieu. Wellicht dat een enkeling nog durft te verwijzen naar de goede rendementen van de tabaksindustrie.

Enkele jaren geleden heeft SPIL (Sustainable pension investments lab) – een platform van gedreven ESG’ers in de financiële sector – een paper3 gepubliceerd die op basis van talloze studies duidelijk maakt dat:
- Het risicoprofiel van duurzame beleggingen over het algemeen lager is dan van ‘normale’ beleggingen.
- Het rendement gemiddeld genomen gelijk is aan niet-duurzame beleggingen.

Deze belangrijke uitkomst zet de deur open om als pensioenfondsbestuur het ESG-beleid handen en voeten te geven.

Belangrijke overtuiging van PF PostNL
Zoals ieder fonds heeft ook pensioenfonds PostNL, het ondernemingsfonds van alle actieven en oud-werknemers van PostNL, beleggingsovertuigingen bediscussieerd en opgesteld. Eén van de overtuigingen van PostNL luidt: ‘maatschappelijk verantwoord beleggen verlaagt het risicoprofiel’. Dit is voor ons fonds de start geweest om specifieker beleid te ontwikkelen gericht op duurzaam beleggen. Deed ons fonds daarvoor niks? Niet meer dan ieder ander fonds. Geen beleggingen in primaire wapenfabrikanten, uitsluitingen op basis van de VN global compact en stemmen op aandeelhoudersvergaderingen waarbij de opvatting van ISS leidend was. De kentering voor PF PostNL was dat het bestuur nu zelf het heft in handen nam.

Deelnemer vindt ook wat…
Jaarlijks doet het fonds een onderzoek bij de achterban om te toetsen hoe tevreden deelnemers zijn over hun pensioen en de dienstverlening. Enkele jaren geleden heeft het bestuur besloten de deelnemer te vragen naar het belang van duurzaam beleggingsbeleid. Duidelijk werd dat de deelnemers hier warm voorstander van waren. Overigens niet gek om dat te bedenken als je je realiseert dat een groot deel van de postbodes dagelijks op de fiets in het drukke verkeer zit.

Wortels van het pensioenfonds
Als er één financiële instelling gericht is op de lange termijn, dan is dat een pensioenfonds. Leidend is het karakter van de verplichtingen. Idealiter zou je als fonds geen benchmarks willen gebruiken en niet voortdurend aandelen willen kopen of verkopen. Op lange termijn betaalt de winst van duurzaamheid zich uit. Deze en andere overwegingen waren aanleiding voor het bestuur om met TKPI op zoek te gaan naar managers die ondernemingen nauwlettend volgen met een tijdshorizon van 5-10 jaar. Bij de beoordeling van geselecteerde ondernemingen wordt naast de financiële parameters vooral gelet op goed bestuur, sociale factoren (beloning) en milieu (carbon footprint). Deze factoren worden dus niet als ‘nebenbei’ gezien, maar als leidend voor het succes van de betreffende ondernemingen.

Meer fundamenteel
De grotere aandacht voor sustainable development goals (SDG’s) leidde in het bestuur tot de wens om de kapstok van het ESG-beleid te koppelen aan deze SDG’s. Het bestuur heeft ervoor gekozen enkele themasessies te organiseren met als doel de thematiek van SDG’s diepgaand te bespreken. Ook de sponsor heeft nadrukkelijk gekozen om het duurzaamheidsbeleid te verbinden met SDG’s. Het pensioenfonds heeft weliswaar eigen keuzes gemaakt, maar wel gekeken in welke mate er een samenhang kan zijn in het beleid van fonds en de onderneming PostNL. De eerste selectie van SDG’s waren: goede gezondheid en welzijn, betaalbare en duurzame energie, verantwoorde consumptie en productie en klimaat. Uiteindelijk heeft het fonds twee SDG’s geselecteerd met het oog op concretisering naar beleggingsoplossingen. Klimaat wordt vertaald in concrete doelstellingen. Goede gezondheid en welzijn vult het fonds in met themabeleggingen.

Dilemma
Uiteindelijk wil je als bestuur daadwerkelijk bijdragen aan de positieve beïnvloeding van klimaat en andere ESG-factoren. Dan ontstaat er een lastig dilemma. Kies je voor directe impact voor het fonds of probeer je ondernemingen te beïnvloeden door het voeren van een dialoogstrategie (engagement). De laatste aanpak past het pensioenfonds al toe op andere terreinen. In deze afweging heeft pensioenfonds PostNL besloten directe consequenties te verbinden aan de gekozen SDG’s met als uitkomst dat de wereldwijde aandelenportefeuille is omgezet naar ‘best in class ESG’. Als volgende milestone heeft het fonds onlangs besloten niet langer in tabak te beleggen. En daarmee zijn belangrijke stappen gezet op weg naar een veel duurzamer fonds. En dit is zeker niet de laatste stap!

1 FD 15 september 2018
2 Planbureau voor de Leefomgeving 17 november 2016.
3 Paper De financiële prestaties van verantwoord beleggen.