Nut en noodzaak FinTech binnen asset management

Uitgave: Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 3 2018

GERT DIJKSTRA EN PETER STRIKWERDA, APG ASSET MANAGEMENT Rubriek: Beleggen
Geplaatst op 22-08-2018
Nut en noodzaak FinTech binnen asset management Asset management is in 2018 ondenkbaar zonder geavanceerde en innovatieve technologie, ook wel FinTech of InvestTech genoemd. Voor bijvoorbeeld informatieverzameling, (scenario)analyse, modellering, ondersteuning van besluitvorming, financiële afhandeling, rapportage. Innovaties op deze gebieden worden steeds belangrijker om outperformance, efficiency en ESG-beleid te realiseren. Dit geldt met name voor actieve beleggers zoals APG op het gebied van innovatie.

ps

Asset management is traditioneel gedreven door data, informatie en technologie. Het creëren van een voordeel door net iets sneller of beter dan de markt te weten wat een bepaald bedrijf of gebeurtenis voor een betekenis heeft is altijd leidend geweest. Dat was al zo in 1815 toen – volgens de legende – de bankier Rothschild een kapitaal verdiende op het verlies van Napoleon bij Waterloo door toegang tot informatie via een postduif. Dat effect is nog steeds zo in 2018, maar wel veel sterker en complexer. We zien dat tegenwoordig terug in bijvoorbeeld de toepassing van data technologie en platforms, algoritme gedreven trading, geautomatiseerde verwerkingsketens en het groeiend gebruik van alternatieve data als bron.

Waarom FinTech
De afgelopen jaren is FinTech een gevleugelde term geworden (of InvestTech, voor specifiek investments). FinTech beschouwen we hierbij voor het gemak als alle technologische innovaties die van toepassing kunnen zijn voor de financiële sector, de actoren in de financiële sector en de dienstverlening in die sector. De toepassing van deze technologie wordt in toenemende mate strategisch voor (actieve) asset managers, om een aantal redenen: - Exponentiële groei van data en informatie, in volume, variëteit en snelheid.
- Low yield-omgeving.
- Alpha hunting uit niet-traditionele bronnen.
- Kostendrive actieve beleggers.
- Toenemend belang van ESG-inzichten en sturing.

Deze drivers leiden tot een noodzaak voor vernieuwing van actieve asset managers. Niets doen is geen optie – de markt ontwikkelt verder dus niets doen zal leiden tot underperformance en daarmee mogelijk afbreuk aan het bestaansrecht.
Een aantal technologieën maakt deze vernieuwing ook in toenemende mate mogelijk, zoals:
- Artificial intelligence/machine learning.
- Beschikbaarheid van alternatieve databronnen.
- Visualisatie technieken.
- Robotics/RPA.
- Blockchain.
- Groei in computing power/lagere kosten.

Met name artificial intelligence en alternatieve dataservices kennen binnen asset management momenteel een sterke groei. Zoals de toepassing van blockchain, die nog niet is uitgekristalliseerd. Terwijl blockchaintoepassingen voor pensioenadministratie al concrete vormen krijgt (zie bijvoorbeeld het pension infrastructure project namens APG en PGGM).

Korte- en langetermijnfocus
Hierbij zijn er verschillen tussen korte- en langertermijnfocus. APG Asset Management (AM) is een langetermijnbelegger (klanten zijn Nederlandse pensioenfondsen), met de ambitie om een ‘leading global long term responsible investor’ te zijn en blijven. Wij zijn om deze reden minder geïnteresseerd in kortetermijnfluctuaties en -acties dan een high frequency trader die met behulp van technologie grip tracht te krijgen op de kleinst mogelijke bewegingen en tijdintervallen.

Toepassing technologieën
APG AM wil een voorloper zijn in de realisatie en toepassing van innovatieve technologie voor de positie als lange termijn responsible investor. Centraal staat dat toepassing van technologieën als artificial intelligence of alternatieve data een must have is en niet optioneel. FinTech, of InvestTech, zal in de komende jaren leiden tot een aantal volwassen, nieuwe proposities of services, die nieuwe marktstandaarden zullen vormen binnen de markt. Hieraan voldoen wordt een nieuwe hygiënefactor qua performance en kosten. Om je te onderscheiden moet je sneller en/of beter zijn én dat blijven.
Hierbij geldt ook dat de benodigde investeringen en houdbaarheid van voordelen die je nu uit bepaalde technologieën kunt halen nog niet volstrekt helder zijn. De strategie om te wachten tot oplossingen volwassen zijn, kan hierbij riskant zijn, zowel vanuit kosten, vanuit strategische overwegingen als vanuit performance voor- of nadeel. Of dit zo is, hangt uiteraard af van de situatie en strategie van de asset manager.

FinTech in de organisatie
Hoe kunnen we onze organisatie en prestaties dan verbeteren met behulp van FinTech?
Er zijn meerdere uitdagingen, we lichten er twee uit:
- Onzekerheid.
- Schaal & focus

Eerste uitdaging is dat de precieze hoedanigheid en snelheid van de genoemde FinTech- of InvestTech-ontwikkeling vaak nog niet helder is. Dat vraagt dus om een experimentele en flexibele aanpak, waarbij de consistentie met strategische ambitie en het snel creëren van waarde de rode draad is. APG AM experimenteert met nieuwe technologieën op een brede schaal, waarbij de technologie altijd een hulpmiddel is en geen doel op zich. Momenteel lopen ongeveer 20 experimenten met een nadruk op artificial intelligence gedreven analyses, het gebruik van alternatieve data en het realiseren van ESG-beleid in onze beleggingsstrategieën. De meest succesvolle van deze experimenten – een handje vol om te beginnen – implementeren we en schalen we op, met als resultaat betere beleggingen en lagere kosten.

Enkele voorbeelden van actuele FinTech-gedreven experimenten en pilots binnen APG AM zijn:
- Samenvatten en interpreteren van uitgebreide rapportages en earnings calls.
- Detecteren van delta’s tussen grote hoeveelheden investment gerelateerde uitingen.
- Voice recognition als indicator.
- Artificial intelligence gedreven klimaatmodellen voor betere waardering van infrastructuurprojecten.
- 2D- en 3D-visualisatie voor carbon footprint data.

Een tweede uitdaging is schaal & focus. Een zekere schaal is nodig om bedrijfsmatig verantwoord te investeren in innovatie en om goed te absorberen en accepteren dat sommige experimenten ‘falen’. Focus is om tot realisatie te komen.
APG AM heeft voldoende schaal om serieus te investeren in nieuwe ontwikkelingen, waarbij we ons tegelijkertijd niet kunnen en willen meten met de grootste marktspelers (asset management en/of technology) en hun budgetten. Wij volgen om deze redenen een ambitieuze, gefocuste en open benadering om impactvolle innovaties te realiseren. De focus betekent dat we ons vooral richten op een kleine set thema’s, zoals smart analytics en alternative data.
De open benadering betekent dat we veel van de experimenten samen met partners realiseren. Waarmee we een win-win creëren en elkaars capabilities versterken. Weinig partijen in de asset management sector kunnen zich veroorloven niet met andere samen te innoveren. Exclusiviteit en strategisch voordeel is daarbij een belangrijke factor. Welke innovaties wil je wel en niet dicht tegen de borst houden omdat ze je een – verwacht – voordeel in de markt geven?

Aanpak
Innoveren betekent ook dat organisatorische zaken veranderen. De aanpak die we volgen is niet traditioneel. Het is een ‘fail fast’, kortcyclische aanpak, waarin we bereid zijn risico’s te nemen (buiten de reguliere operatie), op een transparante wijze keuzes maken voor focus en prioriteit en de collega’s maximaal te faciliteren bij de uitvoering. Nodig hiervoor zijn zowel een procesmatige aanpak, als de juiste mentaliteit en spnsorship.
Een ander belangrijk uitgangspunt is dat we geloven in een mens-machine-optimum. Toegang tot data + slimme artificial intelligence + professionele inbreng en beoordeling van onze beleggers. We hebben hierbij in alle gevallen nieuwe of aanvullende competenties nodig (zoals data science), waarin we ook investeren. Centraal in de aanpak staat leren en ontwikkelen en dus de acceptatie van fouten en experimenten die niet uitwerken zoals gedacht.

Conclusie
FinTech is een ‘modeterm’ van de afgelopen jaren die het nieuwe normaal vormt van de toekomst in de financiële sector en specifiek voor asset management. Voor een actieve asset manager is het noodzakelijk ook een actieve houding te nemen in InvestTech.