Alice in Pensioenwonderland

Uitgave: Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 2 2019

MARGREET SCHUIT, beleidsmedewerker DNB Rubriek: Beleid
Geplaatst op 04-04-2019
Alice in Pensioenwonderland Laatst kwam ik een uitspraak tegen uit ‘Alice in Wonderland’: ‘Alice keek verwonderd om zich heen. ‘Nee maar, ik geloof dat we steeds onder deze boom zijn gebleven! Alles is nog precies als daarnet!’ ‘Natuurlijk’, zei de Koningin ‘Wat had je dan gedacht?’ ‘Wel, in ons land’, zei Alice, die nog steeds een beetje hijgde, ’kwam je in het algemeen ergens terecht als je lange tijd erg hard liep, zoals wij hebben gedaan’. ’Wat een traag land is dat dan!’ zei de Koningin. ‘Want hier moet je zo hard lopen als je kan om op dezelfde plaats te blijven. Als je ergens anders wilt komen, moet je minstens tweemaal zo hard lopen!’ Deze uitspraak deed mij denken aan de pensioenwereld.

In de afgelopen twintig jaar is er in de pensioenwereld veel veranderd. Zo zag rond de eeuwwisseling de pensioenwereld er heel anders uit. Werd er toen gesproken over het verdelen van de vermogensoverschotten, na het uiteenspatten van de internetbubbel in 2001 veranderde dat in het verdelen van de tekorten. De discussie over een nieuw Financieel Toetsingskader versnelde en pensioenregelingen versoberden. Hadden begin 2000 nog zes op de tien actieve deelnemers een eindloonregeling, vier jaar later was dat nog maar één op de tien. De versoberingen waren mede het gevolg van de introductie van het Witteveenkader, waardoor regelingen in een fiscaal kader moesten passen. Met de invoering van een nieuwe Pensioenwet (PW), waaronder het FTK, in 2007, veranderden ook de spelregels. Door de steeds lagere rente en de stijgende levensverwachting steeg de prijs van pensioenen. En met de verder dalende rentes als gevolg van de financiële crisis in 2008, bleef indexatie uit en moest er zelfs worden gekort. Verdere aanpassingen in de financiële eisen volgden door middel van het nieuwe FTK.

Ondanks deze grote aanpassingen in die afgelopen 20 jaar wordt er nog steeds gediscussieerd over fundamentele aanpassingen van ons stelsel. Een van de redenen is dat de verdeling van de collectieve pensioenpot vanwege de tekorten tot discussie leidt. In het huidige stelsel is niet duidelijk wat van wie is. Wie krijgt welk deel? Wat zijn de verdeelregels? Hoe hoog moeten eventuele buffers zijn? Wanneer mag je indexeren? Wanneer moet je korten? Dit vormen allemaal cruciale discussiepunten.

Alice uit Wonderland wordt uiteindelijk wakker en alles blijkt een droom te zijn geweest. In pensioenwonderland wordt nog steeds gedroomd en staan we na tien jaar onderhandelen nog op dezelfde plaats. Zolang er een collectief stelsel is met tekorten, zal er discussie blijven en zal iedereen minstens twee keer zo hard moeten lopen om van zijn plek af te komen om tot een oplossing te komen.