Geïntegreerde financiële planning

Uitgave: Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 2 2018

Edwin Pijpers, manager financiële planning Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten (SPMS) Rubriek: Communicatie
Geplaatst op 13-06-2018
Geïntegreerde financiële planning Pensioen is een onderdeel van de totale financiële huishouding. Afhankelijk van de geboden flexibiliteit in de pensioenregeling kunnen er verschillende keuzes worden gemaakt. Deze opties kunnen niet los worden gezien van de overige financiële zaken zoals hypotheek, lijfrente en liquide vermogen. Keuzes op het ene vlak hebben invloed op andere voorzieningen die er zijn.

Door de vele wijzigingen in de fiscale wetgeving zijn diverse overgangsregimes gecreëerd waardoor er een ware jungle van fiscale (on) mogelijkheden is ontstaan, waarin de gemiddelde deelnemer nog maar moeilijk de weg weet te vinden. Hoe maakt een deelnemer hierin een onderbouwde keuze, wie kan hem/ haar daarbij behulpzaam zijn? Professionele adviserende partijen zijn financieel planners, vermogensplanners, belastingadviseurs, adviseurs bij banken en tussenpersonen.
Er zijn ook pensioenfondsen die invulling geven aan hun zorgplicht richting de deelnemers en dit combineren met het inzichtelijk maken van de geboden pensioenregeling. De vraag is wie van deze partijen de uitdaging naar zich toetrekt om dit integraal voor klanten in kaart te brengen.

Dienstverlening SPMS
SPMS, het pensioenfonds voor de vrijgevestigde medisch specialist, biedt al bijna 20 jaar de dienstverlening aan om voor de deelnemers de toekomstige inkomsten, uitgaven en vermogensmutaties in kaart te brengen en daar de keuzemogelijkheden binnen de pensioenregeling op af te stemmen. Deze dienstverlening vergroot het inzicht in de regeling en deelnemers begrijpen daardoor beter waarvoor zij betalen. Het geboden inzicht is objectief en niet gericht op de verkoop van aanvullende financiële producten. Door het jarenlang opstellen van dergelijke financiële analyses wordt ook duidelijk zichtbaar waar de pensioenbehoeftes van de deelnemer liggen en waar die naar toe bewegen. De inhoud van de pensioenregeling kan hierop zoveel mogelijk worden aangepast. Ten opzichte van het inkomen tijdens de arbeidzame periode wordt met de opbouw in de SPMS-regeling alléén geen volwaardig pensioeninkomen gerealiseerd. Deelnemers zullen aanvullende voorzieningen moeten treffen. Een financieel goed verzorgde oudedag kan gerealiseerd worden door een goed inkomen, lage(re) lasten of vermogen waarop kan worden ingeteerd. Dit vermogen kan worden opgebouwd in privé of in de BV. Vanuit het perspectief van de Wet inkomstenbelasting kan in alle drie de boxen aan deze doelstellingen worden bijgedragen.

Financieel goed verzorgde oudedag
Voor praktisch iedereen vormt de AOW in de eerste pijler de basis. Aanvullend hierop kan in box 1 een inkomen voor later worden opgebouwd door deel te nemen aan de pensioenregeling. De maximering van het pensioengevend salaris en opbouwpercentage zorgt voor een maximale opbouw tot een inkomen van € 105.075. Voor de lijfrenteaftrek wordt dezelfde maximering van het inkomen gehanteerd. Voor het inkomen boven deze grens is het mogelijk netto pensioen of netto lijfrente op te bouwen. De waarde van deze voorzieningen is vrijgesteld in box 3. Zodra de deelnemer de pensioendatum nadert zullen er keuzes moeten worden gemaakt hoe deze voorzieningen worden ingezet. Pensioen en lijfrente kan worden vervroegd of uitgesteld. Er kan gekozen worden voor een hoog/laag-uitkering en lijfrentes kunnen levenslang of tijdelijk worden aangekocht bij een verzekeraar of een bank. De uitkeringen moeten zoveel mogelijk aansluiten op de inkomensbehoefte in de verschillende levensfases en uiteraard spelen de diverse fiscale regimes een rol bij de mogelijkheden om deze voorzieningen in te zetten.

Gevolgen van keuzes
Er moet niet alleen oog zijn voor het ouderdomspensioen maar ook voor de situatie indien de deelnemer komt te overlijden. Als het nabestaandenpensioen (deels) op risicobasis is verzekerd zal bekeken moeten worden of er ouderdomspensioen wordt uitgeruild voor inkoop van partnerpensioen. Vervolgens moet dan weer in kaart worden gebracht welke gevolgen dit heeft voor de inkomenssituatie bij lang leven. Als de gevolgen van deze keuzes in beeld zijn gebracht wordt duidelijk in welke mate het inkomen voldoende is om de gewenste kosten voor levensonderhoud te kunnen bekostigen. Als het inkomen onvoldoende is moet inzicht worden gegeven in hoe lang of in welke mate kan worden ingeteerd op het aanwezige vermogen.
Het aanhouden van de hypotheek zorgt voor liquide vermogen maar een hogere last vanwege de rentebetalingen en mogelijk verplichte aflossingen. De deelnemer zal een afweging moeten maken tussen deze lasten en het rendement dat gemaakt kan worden op het vermogen als dit niet in het huis wordt geïnvesteerd waarbij rekening moet worden gehouden met de (versnelde) afbouw van de hypotheekrenteaftrek en het mogelijk vervallen van de Wet Hillen. De DGA kan ervoor kiezen om vermogen op te bouwen in privé of in de BV. Ook hierbij zal het te verwachten rendement een belangrijke rol spelen in de keuze waar het vermogen wordt opgebouwd. Vrij vermogen in box 3 tenslotte zal (rekening houdend met vrijstellingen) belast worden met vermogensrendementsheffing. Deze is sinds 2017 afhankelijk van de hoogte van het vermogen.

Fiscale ontwikkelingen
De afgelopen jaren zijn de mogelijkheden om met fiscale aftrek het pensioeninkomen middels lijfrente aan te vullen flink teruggeschroefd. Doordat er steeds lagere bedragen op die manier kunnen worden gebruikt voor later, wegen de fiscale regels die daaraan gekoppeld zijn voor de deelnemer steeds zwaarder. De ervaring leert dat bij veel deelnemers flexibiliteit en inzicht in de toekomstige financiële situatie belangrijker dan is dan het benutten van de optimale fiscaliteit. De financieel planner dient dan ook over de juiste vaardigheden te beschikken om de werkelijke wensen van de deelnemer goed in kaart te brengen. De financieel planner vervult ook een klankbordfunctie en kan met de opgedane ervaring de deelnemer de gewenste inzichten verstrekken.

Invulling dienstverlening
Financiële planning begint met het aanleveren van de financiële gegevens door de deelnemer en een intakegesprek waarin de toekomstwensen worden besproken. Door de toenemende digitalisering zijn de financiële gegevens steeds eenvoudiger te verzamelen. Met software worden de scenario’s in beeld gebracht waarbij rekening wordt gehouden met inflatie. Van de analyse wordt een rapportage opgesteld en de uitkomsten worden weer met de deelnemer besproken. Het bieden van deze dienstverlening kost het pensioenfonds tijd en geld maar het levert ook enorm veel op. Voor het pensioenfonds inzicht in behoeftes van deelnemers, voor de deelnemer inzicht en daardoor meer begrip en draagvlak voor de pensioenregeling. Dankzij het persoonlijk contact kunnen ook meningen worden gepeild die met een toelichting vanuit de deelnemer erg waardevol kunnen zijn. De financieel planners vullen ook een deel van de collectieve informatieverstrekking in door het geven van presentaties tijdens bijeenkomsten. De financieel planners zijn de ‘ogen en oren’ van het pensioenfonds en halen waardevolle informatie uit de persoonlijke contacten waar het fonds en de deelnemers weer veel profijt van hebben. In de diverse klanttevredenheidsonderzoeken scoren de financieel planners altijd erg hoog. Daarnaast krijgen ze ook een inkijk in de contacten die via de uitvoeringsorganisatie plaatsvinden. Het uitwisselen van ervaringen tussen de financieel planners en de uitvoeringsorganisatie helpt ook de dienstverlening aan de deelnemers verder te optimaliseren.

Ontwikkelingen financiële planning
De ontwikkelingen die het steeds makkelijker maken om toegang te krijgen tot financiële gegevens bieden nieuwe mogelijkheden. Als gegevens van digitale aangiftes kunnen worden gecombineerd met data uit het pensioenregister en met verzekeringsgegevens uit de digitale polismap ontstaat een eerste aanzet om te komen tot een integraal overzicht van de financiële situatie. Uiteraard zullen specifieke wensen zoals bijvoorbeeld gewenste uitgaven en pensioendatum nog moeten worden toegevoegd om de contouren van de toekomstige financiële situatie steeds duidelijker te krijgen. Door verschillende scenario’s door te rekenen krijgt de deelnemer vervolgens inzicht in de consequenties van de te maken keuzes. Het is een goede ontwikkeling dat er steeds eenvoudiger gegevens kunnen worden verzameld die het mogelijk maken de financiële positie inzichtelijk te krijgen. Om zeker te zijn dat de consument de juiste conclusies trekt uit het geboden inzicht is de mening en kennis van een deskundige nog steeds van toegevoegde waarde.

spms

Dienstverlening SPMS
SPMS geeft de deelnemers inzicht in de toekomstige ontwikkeling van inkomsten, uitgaven, praktijkstaking en vermogensopbouw. Dit behoort tot de missie van het pensioenfonds. Aan de deelnemers wordt hiervoor geen aparte bijdrage in de kosten in rekening gebracht. Deelnemers mogen tweemaal gebruik maken van deze dienstverlening. Naast volledige financiële inzichten hebben de financieel planners meer individuele contacten met de deelnemers. Zo worden kennismakingsgesprekken met nieuwe deelnemers aangeboden om de pensioenregeling en de mogelijkheid van waardeoverdracht te bespreken. 1 op de 3 nieuwe deelnemers maakt hier daadwerkelijk gebruik van. Verder worden er zogenaamde UPO-poli’s in ziekenhuizen verzorgd waar op basis van het UPO meer inzicht wordt gegeven in de pensioensituatie. In 2017 hebben er zo ruim 1.100 persoonlijke contacten plaatsgevonden. SPMS heeft ongeveer 8.000 actieve deelnemers.
SPMS geeft uitdrukkelijk geen advies dat leidt tot productafname bij een specifieke aanbieder. Naast de verplichte pensioenopbouw biedt SPMS geen aanvullende financiële producten aan. Als er behoefte is aan een financieel product dient de deelnemer dit via eigen kanalen af te sluiten. Alle financieel planners zijn in dienst van het pensioenfonds en FFPgecertificeerd. Verder beschikken zij allen over de aan het adviesgebied gerelateerde Wft-diploma’s en zijn permanent actueel.