People, planet, profit als moreel kompas

Uitgave: Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 2 2022

RENÉ SCHALK, DE BV MEER DAN COMMUNICATIE
Rubriek: Communicatie
Geplaatst op 25-05-2022

People, planet, profit als moreel kompas

Ons land kent al ruim 75 jaar een goed pensioenstelsel. En al is er regelmatig aan gesleuteld, in essentie is er niet veel veranderd. Nog steeds zorgen onze pensioenen voor maatschappelijke stabiliteit voor arm en rijk, voor jong en oud. Wel zijn de maatschappelijke omstandigheden in de loop van de tijd gewijzigd. Juist door die veranderende omstandigheden komt er een nieuw pensioenstelsel. Dat treedt naar verwachting op 1 januari 2027 in werking.

De invoering daarvan levert de sociale partners, besturen en uitvoeringsorganisaties het nodige puzzelwerk op. Kies je voor de flexibele premieregeling? Of wordt het een pensioenovereenkomst met solidariteitsreserve? Ga je invaren of juist niet? En is wat je wilt wel uitvoerbaar? Helaas komt vaak aan het einde pas de vraag: en hoe leggen we de veranderingen aan onze deelnemers uit? De vraag is óf we deelnemers wel moeten uitleggen dat het pensioenstelsel gaat veranderen? Ja zegt u, want pensioenen gaan meebewegen met de economie. Pensioenen worden individueler en er valt straks meer te kiezen. Bovendien is communicatie over de veranderingen verplicht.

Veranderingen vergroten wantrouwen
Zullen veel deelnemers wel begrijpen wat er verandert? Door gebrek aan kennis ervaren veel deelnemers geen veranderingen. Pensioenen bewegen nu toch al mee met de economie? Het ís toch al mijn pensioengeld? Valt er iets te kiezen dan? Het nieuwe pensioenstelsel zorgt op papier dan wel voor meer maatwerk voor een individueler pensioen, maar dat zullen veel deelnemers niet zo voelen. Met als gevolg dat deze vernieuwing het bestaande gebrek aan vertrouwen in de pensioensector niet gaat wegnemen. Mogelijk verandert het gebrek aan vertrouwen zelfs in wantrouwen als duidelijk wordt dat er naast een grotere kans op verhogingen, óók een grotere kans op verlagingen is!

Focus op meer dan financiële waarde
Alleen financiële waarde creëren door pensioenfondsen is niet voldoende. De focus moet op méér waarden komen te liggen. Voor een deel gebeurt dat nu al in de vorm van duurzaam beleggen. Maar vaak beperkt ‘duurzaam’ zich nog tot de investment beliefs en de daarop gebaseerde beleggingen. Deelbeleid dus. Het is nodig dat pensioenfondsen duurzaamheid niet langer als nevendoel, maar als hoofddoel zien. Een leefbare wereld is immers een randvoorwaarde voor een goed, solidair en betaalbaar pensioen. Want wat heb je aan een goed pensioen in een onleefbare wereld? In rap tempo bedreigen we onze planeet en plegen we roofbouw op planet en people ten behoeve van winst. “Maar om dat te voorkomen hebben we toch ESGbeleid en convenanten?”, zult u zeggen. Dat is waar, maar de vraag is of die niet te vrijblijvend zijn: een soort checklist om een duurzaam fonds te mogen worden genoemd.

Waarde toevoegen aan people en planet
Wordt het niet tijd om de people, planet, profit in harmonie te gaan zien? Want het één gaat niet zonder het ander. Te veel aandacht voor winst, gaat ten nadele van mens en aarde. Dus welke waarde willen pensioenfondsen toevoegen aan mens en aarde? Willen ze met duurzaamheid vooroplopen of slechts volgen? Willen pensioenfondsen organisaties zijn met een purpose die merkbaar is in de dagelijkse praktijk? Willen ze besturen met een moreel kompas als bindmiddel tussen pensioenregeling, deelnemers, stakeholders en samenleving? Een kompas dat richting geeft aan de missie, visie en strategie van pensioenfondsen? Gaan we met het nieuwe pensioenstelsel door op dezelfde weg? Een weg van steeds verdergaande individualisering. Een weg waarin het nastreven van persoonlijk geluk en welvaart de hoogste norm is? Of kunnen pensioenfondsen zich inzetten om ons poldermodel te moderniseren en oog te hebben voor de samenleving, het klimaat, en happy profit. Duurzaam rendement dus?

Pensioengeld met impact
Pensioenfondsen kunnen naast pensioen in geld ook bijdragen in betaalbare energieneutrale huurwoningen. Of helpen met de verduurzaming van gebouwen en woningen. Dat draagt bij aan de vermindering van de CO2-uitstoot, maar het zorgt ook voor lagere energielasten. Pensioenfondsen kunnen nog meer dan nu naar de lange termijn kijken bij het realiseren van klimaatdoelen. Er zit nu eenmaal spanning tussen de maandelijkse druk van de dekkingsgraad en het realiseren van het klimaatakkoord van Parijs en Glasgow. En al zijn de duurzame investeringen op dit moment nog beperkt, de impact is groot.

Duurzaam moreel kompas zorgt voor vertrouwen
Waar het uiteindelijk om gaat is dat deelnemers merken dat hun pensioenfonds meer te bieden heeft dan alleen rendement op premie en beleggingen. Dat klinkt misschien als een stap terug in de tijd. Een tijd waarin pensioenfondsen een veel bredere sociale functie hadden. Daar gaat het nu niet om. Waar het wel om gaat, is dat pensioenfondsen met een duurzaam moreel kompas deelnemers en samenleving simpelweg meer te bieden hebben. Meer dan alleen pensioen in geld. En juist dat biedt kans op meer vertrouwen. People, planet, profit dus. De tijd dringt!