Kosten, indexfondsen en mierenmolens

Uitgave: Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 1 2018

Stefan Lundbergh, Director, Cardano Insights Rubriek: Internationaal
Geplaatst op 01-02-2018
Kosten, indexfondsen en mierenmolens In 1921 bestudeerde William Beebe het fenomeen van de mierenmolen. Legermieren zijn blind. Ze gebruiken een feromoon dat andere mieren achterlaten om hun weg te vinden. Zodra ze dat feromoonspoor kwijtraken veranderen de legermieren van strategie en volgen ze de mier die voor hen loopt.

Probleem van deze strategie is dat de legermieren uiteindelijk rondjes kunnen blijven lopen. Zo zag Beebe ooit een gigantische mierenmolen met een omtrek van bijna 370 meter waarin de legermieren bleven rondlopen totdat ze van uitputting stierven.

Het basisprincipe van een indexfonds is volgen wat andere beleggers doen en de marktportefeuille aanschaffen. Meestal is het een goede strategie om op de wijsheid van de massa te gokken. Iemand zal toch zeker wel weten hoe de markten zich zullen ontwikkelen? Naarmate de groep volgers groeit, zullen steeds minder individuen de weg wijzen en de markten efficiënt houden. Met steeds meer geld dat naar indexfondsen gaat en naar index-achtige strategieën, ligt het voor de hand om te verwachten dat de kapitaalmarkten minder efficiënt worden, dat de diversificatie van assets vermindert en dat het systeemrisico van de index zelf toeneemt. Als te veel beleggers indexvolgers worden, ontstaat dan niet het gevaar dat de markten in een indexmolen terechtkomen?

Veel pensioenfondsen hebben standaard een gespreide portefeuille die kostenefficiënt is ingericht aan de hand van indexfondsen. Maar wat zijn de risico’s van het blind volgen van die strategie? Een stabiele assetmix is een gigantische gok op aannames en gemiddelde markten. Indexfondsen zijn kostenefficiënt maar bieden ze voldoende spreiding en robuustheid? Gelukkig zijn wij niet blind geboren en hebben we meer alternatieven dan alleen het fonds volgen dat voor ons uitloopt. Een goede eerste stap is om je voor te stellen hoe de wereld zich in de nabije toekomst en op de middellange termijn zou kunnen ontwikkelen en vervolgens een adaptieve portefeuille samen te stellen die daarop is gebaseerd. Met andere woorden, voeg wat ogen, oren en deskundigheid toe aan je portefeuille. Dat gaat niet zonder uitvoeringskosten, maar uiteindelijk moeten we besluiten of we ons als mensen of als mieren gaan gedragen.