Scenario’s en lange adem

Uitgave: Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 4 2020

JANWILLEM BOUMA, Chair PensionsEurope Rubriek: Internationaal
Geplaatst op 15-10-2020
Scenario’s en lange adem In 2010 begon ik in pensioen. Eerst vanuit de Nederlandse context en vanaf 2015 in het Europese pensioenveld. Mijn denken over pensioen is sindsdien flink bijgesteld. Had iemand mij verteld dat in 2020 de rente negatief is en ESG naast risico en rendement expliciet in het denken van een bestuurder thuishoort? Dan zou ik dat destijds als een fabeltje hebben afgedaan.

Brexit is een feit, de EU betreedt de kapitaalmarkt, PEPP komt eraan. Ik zou het niet geloofd hebben. Laat staan dat er een wereldwijde pandemie zou zijn. Toch is het nu allemaal waar. Wie beweert dat een pensioenfonds een olietanker is die langzaam maar zeker op zijn doel afstevent? Dát is niet waar. Het is er zeker niet eenvoudiger op geworden. En dan heb ik het nog niet over de fundamentele veranderingen die we allemaal kennen. De arbeidsmarkt verandert, we leven langer en technologie daagt uit. Betaalbaar laat staan welvaartvast pensioen voor iedereen is een uitdaging. Niet in het minst nu ook overheden zich breed in de schulden steken om de pandemie het hoofd te bieden. Een claim op de toekomst?

Wat heeft mij dit geleerd? Dat we het niet in ons eentje kunnen oplossen. Pensioen hoort bij hoe we ons georganiseerd hebben. Er zijn meer wegen naar Rome. Van elkaar leren is een groot goed, kapitaalsparen blijft ook bij lage rentes zinvol, we moeten op zoek naar kaders die ertoe doen en niet onnodig knellen. We moeten flexibel in ons denken zijn en ambities hebben. Tegelijkertijd zien we dat collectief kapitaalgedekt pensioensparen geen systeemrisico toevoegt. Dat het bijdraagt tot diversificatie en vanuit langetermijndenken duurzame economische hervormingen kan ondersteunen. Wel zijn staarten dikker geworden en leven we vandaag wellicht in een staartscenario. Is dat het ‘nieuwe normaal’?

En voor de toekomst? De bestuurder verdisconteert de ontwikkelingen in een toekomstbeeld met één zekere uitkomst. Het wordt altijd anders dan je denkt. Net als bij ondernemen. Het begint met nieuwsgierig vragen stellen met oog voor wat je niet weet en scenario’s testen. Dan komt een robuust businessplan, nog meer scenario’s, nog meer testen en een lange adem.