PensionTech: de toekomst opnieuw gedefinieerd

Uitgave: Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 1 2020

MARTIJN VAN ZOMEREN, SENIOR MANAGER INNOVATION & TRANSFORMATION PWC EN WIM KOELEMAN, PARTNER PEOPLE & ORGANISATIONS, PENSIONS AND RETERIMENTS PWC Rubriek: Nieuwe ontwikkelingen
Geplaatst op 26-02-2020
PensionTech: de toekomst opnieuw gedefinieerd Het Nederlandse pensioenstelsel is uitgeroepen tot het beste pensioenstelsel ter wereld. Met name op het gebied van integriteit scoort Nederland hoog. Bij de criteria duurzaamheid en toekomstbestendigheid staat Nederland in de top 3. Maar is het toekomstbestendig, uitvoerbaar en te betalen in de huidige vorm? PensionTech geeft inzicht in hoe de toekomst er voor de pensioensector concreet uit kan komen te zien.

mz

Ons stelsel is dus misschien wel het beste ter wereld. Maar in dat opzicht is het opmerkelijk dat de druk op korten bij veel pensioenfondsen toeneemt en er diepe verdeeldheid is over de vraag of het pensioenvermogen wel eerlijk over de generaties wordt verdeeld. De langslepende discussie over het pensioenakkoord laat zien dat het huidige besluitvormingsmodel te wensen over laat. Dat er een fundamentele verandering komt en dat digitalisering daar een grote rol in gaat spelen is een gegeven. Om hierop effectief te anticiperen moeten pensioenfondsen investeren in hun strategische wendbaarheid en digitale vaardigheden. Samenwerking met PensionTech-bedrijven kan helpen een versnelling te realiseren.

Strategische wendbaarheid is essentieel

Om met de toegenomen eisen en de vele veranderingen om te gaan zien we pensioenfondsen snel consolideren. Verder adviseren wij pensioenfondsen in scenario’s te denken (zie figuur 1) en te investeren in no regret moves, zoals:
- Onderkennen en uitdragen van onderscheidend vermogen naar werkgevers en deelnemers.
- Verbetering klantervaring.
- Vereenvoudiging en standaardisering.
- Kostenverlaging.

f1
Figuur 1: mogelijke scenario's verandering pensioenstelsel

Het is aan de PUO’s om de pensioenfondsen bij deze ‘no regrets’ te ondersteunen, door processen zoveel als mogelijk STP in te richten. Tegen lage kosten door slim gebruik te maken van automatisering en nieuwe technologieën. Om dit flexibel en tegen lagere kosten mogelijk te maken zien we de opkomst van Agileorganisatiemodellen bij PUO’s.

Echter, de geschiedenis leert dat investeren in no-regret moves en implementeren van Agileorganisatiemodellen niet voldoende zijn in tijden van disruptieve veranderingen. Clayton Christensen (The Innovator’s Dilemma – HBR 2000) toont aan dat meestal niet de gevestigde partijen het beste in staat zijn om zich aan te passen aan de nieuwe werkelijkheid. Nieuw opkomende partijen zijn beter in staat zich met een zeer snel schaalbare oplossing te richten op het ontginnen van de behoefte voor nieuwe diensten die vaak in andere (in het begin nog kleine) klantsegmenten begint.

Pensioenwaardeketen verandert
Onder de verzamelnaam ‘FinTech’ zijn de afgelopen jaren veel startups in de financiële dienstverlening actief. Zij maken succesvol gebruik van digitale technologieën, zoals AI, big data, blockchain, enz. Deze startups bieden nieuwe vormen van dienstverlening met bijbehorende businessmodellen aan. In de pensioenwaardeketen heet dat PensionTech. Een recent voorbeeld hiervan is Kandoor dat op basis van AI en Chatbot-technologie consumenten gratis begeleidt bij financiële vraagstukken. Wij verwachten niet dat één PensionTech-partij de hele pensioenwaardeketen (figuur 2) gaat overnemen.

f2
Figuur 2: PensionTech in de pensioenwaardeketen

Dit is ook bij de opkomst van FinTech niet het geval gebleken. Het is realistischer te verwachten dat één partij een deel van de pensioenwaardeketen radicaal anders gaat bedienen. Dat leidt tot klantenbinding met onomkeerbare schaalvergroting die collectiviteit, kostenefficiëntie en persoonlijke interactie versterkt. En dat kan opeens snel gaan. Zie als voorbeeld de opkomst van FinTech-bedrijf Adyen die als payment serviceprovider voor onlineretailers zeer succesvol betaaldiensten aanbiedt in wat traditioneel het speelveld was van de banken.

Toekomstig handelingsperspectief vergroten
Door samenwerking te zoeken met deze ‘nieuwe’ denkers kunnen tijds- en kostenintensieve processen worden omgebogen in toegevoegde waarde voor het gehele stelstel. In de praktijk levert de samenwerking met PensionTech voor pensioenfondsen en PUO’s op drie punten waarde op:
1. Vergroten van strategische wendbaarheid – door te investeren in een portfolio aan PensionTech-startups, gerelateerd aan de scenario’s voor het pensioenfonds.
2. Verbeteren van de digitale vaardigheden van de huidige organisatie – om beter te begrijpen welke mogelijkheden die nieuwe technologieën en werkwijzen bieden (‘upskillen’).
3. Het realiseren van verbeteringen in de directe en interactieve klantbediening van deelnemers en werkgevers – continue interactie met de achterban is essentieel en stelt de keten in staat sneller te reageren op actuele klantvraag.

Pensioenfondsen en PUO’s stimuleren elkaar
Bovenstaande punten kunnen het best gerealiseerd worden als pensioenfondsen en PUO’s deze vertalen in hun strategie voor verschillende scenario’s. Deze nieuwe technologie zal leiden tot disruptie van de pensioenwaardeketen. De impact hiervan laat zich niet voorspellen. Duidelijk is wel dat PensionTech de uitvoeringspraktijk drastisch zal veranderen. Met als gevolg dat pensioenfondsen en PUO’s op een snellere, goedkopere en op een meer persoonlijke manier gaan werken. Radicale standaardisatie en vereenvoudiging van regelingen zorgen voor kostenverlaging. Fondsen hebben daarin een belangrijke verantwoordelijkheid. Pensioenfondsen moeten weten welke ontwikkelingen relevant kunnen zijn om daarmee volwaardige gesprekspartner en opdrachtgever naar hun PUO’s te zijn. Andersom geldt dit natuurlijk ook. Op die manier kunnen we voorkomen dat we op een ochtend wakker worden en merken dat we door de ontwikkelingen zijn ingehaald.