Case overstap naar APF

Uitgave: Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 2 2020

MARGREET VERHOEF, VOORZITTER COLLEGE VAN VEREFFENAARS, STICHTING PENSIOENFONDS EQUENS I.L. Rubriek: Stelsel
Geplaatst op 26-05-2020
Case overstap naar APF Sinds 1 januari 2020 heeft pensioenfonds Equens zijn pensioenverplichtingen ondergebracht in een eigen collectiviteitskring bij Centraal Beheer APF. Pensioenfonds Equens voerde tot die tijd de pensioenregelingen uit van equensWorldline SE en PaySquare SE, beide actief op gebied van betaaldienstverlening. Het fonds beheerde een vermogen van ca. 800 miljoen euro voor ongeveer 2900 deelnemers, waarvan ruim 600 actieven. Pensioenfonds Equens had een paritair bestuur en geen eigen bestuursbureau.

Een aantal jaar terug heeft pensioenfonds Equens meegedaan aan de oprichting van het APF voor de Financiële sector. In dat initiatief was het pensioenfonds, in relatie tot de werkgever, leidend, maar werd gesteund door de werkgever. Het initiatief is gestrand en in 2018 was het de werkgever die aangaf te willen onderzoeken waar en hoe zijn pensioenregeling elders ondergebracht kon gaan worden. De werkgever nodigde het fonds uit aan dit onderzoek deel te nemen. Het bestuur heeft toen de toekomstdiscussie weer opgepakt.

Waarom voor APF kiezen
Het onderzoek door de werkgever was gericht op het vinden van de meest passende uitvoeringsvorm en specifieke uitvoerder. Die uitvoerder hoefde in beginsel niet dezelfde te zijn voor de toekomstig op te bouwen rechten en de reeds opgebouwde rechten. De toekomstig op te bouwen rechten zijn immers domein van de werkgever, terwijl de reeds opgebouwde rechten de verantwoordelijkheid van het pensioenfonds zijn. Het fonds heeft daarom een eigen adviseur aangesteld en een eigen lijst met criteria opgesteld. Criteria van het fonds hadden vooral te maken met risicohouding, verwachte ontwikkeling van de dekkingsgraad en indexatie, toekomstbestendigheid van het APF, kwaliteit van de uitvoerder waaronder IT-systemen, toekomstige invloed van belanghebbenden en natuurlijk de kosten. Bedrijfstakpensioenfondsen vielen af op risicohouding en toekomstige invloed van belanghebbenden. Bij een APF kunnen de aanspraken worden ondergebracht in een eigen kring waarin de risicohouding kan worden meegenomen. De invloed van belanghebbenden is geregeld in een ‘eigen’ belanghebbendenorgaan. De werkgever kwam op basis van eigen criteria ook uit op APF als uitvoeringsvorm.

Om binnen het bestuur een breed draagvlak te hebben en snel besluiten te kunnen nemen koos het fonds ervoor om naast de reguliere bestuursvergaderingen tweewekelijks ‘project toekomst’-vergaderingen te houden. Ondertussen maakte de werkgever eigen afwegingen en deze werden steeds met elkaar gedeeld in een plenair overleg waarbij vertegenwoordigers van de werkgever, vakbonden, OR, pensioenfonds en ieders adviseurs aanwezig waren.

Opvallende (leer)punten
De verschillende stakeholders hebben verschillende belangen. Voor de inactieven is dat hoge indexatie, voor (jonge) actieven is dat een hoog opbouwpercentage. De werkgever heeft belang bij aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden/hoog opbouwpercentage en lage premie. Aan het pensioenfonds was het de taak om de evenwichtigheid van de verwachte uitkomsten voor de verschillende groepen te bewaken.
De verschillende stakeholders hebben weliswaar uiteenlopende belangen, maar hebben elkaar ook nodig om het pensioenresultaat te optimaliseren. Nieuwe opbouw kan alleen in een eigen kring als daar ook bij aanvang voldoende vermogen in wordt ondergebracht. Beleggingsbeleid kan flexibeler worden opgezet als er in de kring ook nieuwe premie-instroom is. Aan de plenaire tafel hebben de belangen steeds impliciet meegespeeld en dat heeft regelmatig geleid tot onbegrip en verkeerde verwachtingen. De effectiviteit van het proces was waarschijnlijk hoger geweest als bij de start van het proces de belangen goed met elkaar doorgesproken waren. Daarbij is belangrijk om ieders rol en verantwoordelijkheid in de pensioendriehoek vooraf vast te stellen opdat alle spelers de rolverdeling en elkaars verantwoordelijkheid (onder)kennen.

De effectiviteit kon verder verhoogd worden als de stakeholders vooraf een projectplan waren overeengekomen met daarin doelstelling, rollen en verantwoordelijkheden van de stakeholders en praktische zaken zoals wijze van vastlegging van afspraken, doorlooptijden en voortgang.
Zelfs als de effectiviteit van het proces optimaal is levert een voorgenomen collectieve waardeoverdracht veel extra werk op dat ook specifiek van aard is. Daarom heeft het fonds bij het werven van nieuwe bestuursleden rekening gehouden met ervaring op dit vlak. Toen het bestuur compleet was zijn we de aanstaande intensieve fase van het fonds begonnen met een zelfevaluatie/teambuildingmiddag. Ook hebben we – bij het ontbreken van een bestuursbureau – een directeur Pensioenfonds a.i. aangetrokken met ruime ervaring met transitie en liquidatie. De going concern van het fonds was goed op orde, zodat de focus kon liggen op het proces rondom de collectieve waardeoverdracht.

Tijd nodig
Het fonds had vooraf een planning opgesteld. In de planning is uiteraard rekening gehouden met afhankelijkheden zoals besluitvorming en instemming bij stakeholders. Daarop is de invloed beperkt en daarom waren de stappen ruim gepland. Echter, een vertraging loopt al snel op tot enkele maanden. Ook advisering door het verantwoordingsorgaan vraagt de nodige tijd. Leden van het verantwoordingsorgaan staan verder af van het traject. Het VO van pensioenfonds Equens nam zijn wettelijke taken zeer serieus en had tijd nodig om het dossier in volledigheid te doorgronden.

Zodra de contouren van de collectieve waardeoverdracht duidelijk waren hebben we onze toezichthouder bij DNB verzocht om een gesprek. DNB toonde zich bereid conceptstukken van bijvoorbeeld juridische documentatie te beoordelen en heeft daarover in een vroeg stadium inhoudelijke vragen gesteld. In de officiële beoordelingsfase kon DNB relatief snel beslissen en heeft een verklaring van geen bezwaar afgeven. Het fonds kon ondanks eerder opgelopen vertragingen de pensioenverplichtingen volgens planning overdragen.