Wees duidelijk over de arbeidsvoorwaarde pensioen

Uitgave: Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 3 2019

INTERVIEW MET RICK WASSENAAR VAN FINBASE EN VANDENA VAN DER MEER VAN PENSIOENBUREAU MONTAE Rubriek: Stelsel
Geplaatst op 04-09-2019
Wees duidelijk over de arbeidsvoorwaarde pensioen De Wet pensioencommunicatie heeft de verantwoordelijkheid voor de communicatie over de pensioenregeling zowel bij de werkgevers als de pensioenuitvoerders neergelegd. In de praktijk besteden werkgevers die rol vooral uit aan de uitvoerders en verwachten dat die hen ontzorgen.

rw

Rick is directeur en oprichter van het platform MijnGeldzaken.nl dat mensen inzicht geeft in hun financiële situatie. “Dat doen ze zo veel mogelijk zelf en waar het echt nodig is krijgen deelnemers advies.” Vandena is bij Montae verantwoordelijk voor de advisering aan werkgevers.

Verwachtingen van werkgever
Hoewel werkgevers de pensioencommunicatie dus veelal overlaten aan de uitvoerders, is het volgens Vandena zeker niet zo dat werkgevers zich aan hun zorgplicht onttrekken. “Maar als werkgever wil je niet onnodig risico’s binnenhalen door te communiceren over zaken die op het terrein van de uitvoerder liggen. Die informeert de deelnemers over onderwerpen als indexatie, korting en beleggingskeuzes. Toch zien we ook dat werkgevers zich steeds bewuster worden van hun eigen rol. Risico’s worden verschoven naar werknemers en werkgevers willen dan opletten of hun medewerkers wel actief juiste keuzes maken in het palet dat de pensioenuitvoerder hun biedt.”

Generatiepact- of vitaliteitsregelingen
Volgens Rick willen werkgevers in hun zorgplicht verder gaan omdat ze andere doelstellingen hebben. “De pensioenuitvoerder wil de regeling netjes uitvoeren en zorgvuldig communiceren. De werkgever wil regelmatig verder gaan, vaak onder druk van vakbondseisen. Die werkgever ziet het ziekteverzuim bij ouderen toenemen en denkt na over hoe hij werknemers op een gezonde manier kan laten doorwerken. De pensioenrichtleeftijd is 68 of nog 67 in sommige bedrijven. Medewerkers stoppen echter gemiddeld rond hun 64ste met werken. Dat is al hoger dan in het verleden. Maar in de leeftijdsgroep 64 tot 68 ontstaan er behoorlijke lacunes terwijl het moeilijk is jonge mensen te vinden voor die banen. Dus als je vanaf 62ste langzaam gaat afbouwen, helpt dat om het langer vol te houden. Daarom zie je in verschillende bedrijven generatiepact- of vitaliteitsregelingen ontstaan. Het is belangrijk om inzicht te geven in wat je daarmee kunt om je leven financieel in te richten zoals jij dat wilt. Daarbij wil ik vooral het persoonlijke verhaal schetsen. Ik wil niet een technisch verhaal houden over systematiek, maar vooral heel praktisch ingaan op wat een bepaalde regeling voor de deelnemers betekent.”

Mogelijkheden binnen pensioenregeling
Rick en Vandena wijzen erop dat de huidige pensioenregelingen vaak al veel mogelijkheden bieden om wat eerder te stoppen met werken. “Deeltijdpensioen biedt daar uitstekende mogelijkheden voor”, zegt Vandena. “Ook andere keuzes die vrij standaard zijn zoals hoog/laag constructies zijn goed bruikbaar. De meeste van die keuzes spelen rond de pensioendatum. Helaas zijn deze keuzes niet altijd even bekend bij werknemers.”

Zeggenschap over inrichting van regeling
De mogelijkheden voor werkgevers om in de pensioenregeling flexibele keuzes te bieden, hangen sterk af van hoe het pensioen is geregeld. Werkgevers die vallen onder de verplichtstelling van een bedrijfstakpensioenfonds hebben vaak geen of weinig zeggenschap over hoe zij de regeling willen inrichten. Werkgevers die niet vallen onder die verplichtstelling kunnen hun eigen regeling opzetten. Vandena geeft een voorbeeld van een werkgever die een budget voor de arbeidsvoorwaarde pensioen ter beschikking stelt waarbij de medewerkers invloed hebben op de wijze waarop dat budget wordt aangewend.
“Ze kunnen kiezen voor het standaard opbouwpercentage of voor een lager opbouwpercentage. Het resterende deel krijgen ze dan als extra salaris uitgekeerd. Ze moeten daarvoor een e-learning module doorlopen en dat moeten ze elk jaar opnieuw doen, zodat ze steeds bewust de keuze voor opting out maken.”

Structureel pensioensparen behouden
Veel mensen zouden geld uit hun pensioen willen halen voor de aankoop van een huis. Rick vindt dat een slecht idee. “Natuurlijk is het goed om een huis te kopen en af te lossen. Daarmee verminder je je lasten voor later. Maar ik vind echt dat je structureel moet sparen voor je pensioen. Ik ben erg pessimistisch over het inschattingsvermogen van jongeren dat ze later alsnog extra kunnen sparen voor hun pensioen. Jongeren zijn de ‘yolo’ generatie – you only live once. Ik hoop dat van ons pensioenstelsel er een paar goede dingen behouden blijven. Eén van die dingen is het verplichte structurele sparen voor het pensioen.”

Risicocapaciteit en risicobereidheid meten
Vandena en Rick zijn betrokken bij veel veranderingstrajecten, bijvoorbeeld van werkgevers die overgaan van een verzekerde middelloonregeling naar een beschikbare premieregeling. Volgens Vandena worden contracten met garanties zo duur dat bijna geen werkgever meer bereid is daarvoor te betalen. Toch vindt zij dat een werkgever vóór een veranderingstraject altijd eerst zou moeten onderzoeken welke regeling het best past bij de werknemers. “Het kan goed dat het tot een bepaald basisniveau beter is een middelloonregeling te houden met daarop dan een DC-deel waarin meer risico wordt gelopen. Samen met onze Zweedse partner Söderberg & Partners hebben we online-instrumenten om de risicocapaciteit en de risicobereidheid van de deelnemers te meten.”

Wees duidelijk
Rick en Vandena zijn het er roerend over eens dat werkgevers het eerlijke verhaal aan hun deelnemers moeten vertellen. “Maak duidelijk dat je de risico’s bij hen neerlegt”, zeggen zij. Deelnemers moeten op hun beurt ook meer eigen verantwoordelijkheid nemen. “Ze moeten beseffen dat hun pensioen niet allemaal maar vanzelf wordt geregeld. Ze dragen zelf de eerste verantwoordelijkheid.”