Nederland – IJsland: 0–1

Uitgave: Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 2 2022

JEANNETTE CAPEL, Toezicht Beleid De Nederlandsche Bank
Rubriek: Toezicht
Geplaatst op 09-05-2022

Nederland – IJsland: 0–1

Wat een dramatische nederlaag voor Oranje in september 2015. In de kwalificatiewedstrijden voetbal voor het EK 2016 in Amsterdam verloor Nederland met 0-1 tegen IJsland, waardoor de kans op een Europese kampioenstitel kelderde. En dat terwijl IJsland nog nooit aan een EK meedeed en wij ons sinds 1988 nog steeds een beetje kampioen wanen.

Ook op pensioengebied ziet Nederland zich als Europees, misschien zelfs wereldkampioen. Daar zijn goede redenen voor. Vergeleken met andere landen, bouwt bij ons een groot deel van de werkenden verplicht pensioen op en dat is ook een hoog percentage van het salaris. Wereldwijd hebben wij zelfs in relatieve termen de grootste pensioensector. Europese kampioenwedstrijden pensioen zijn er niet, maar recent bracht EIOPA op verzoek van de Europese Commissie wel technisch advies uit over een te bouwen pensioendashboard. Met dat dashboard wil de Commissie de toereikendheid en houdbaarheid van pensioenen in de EU-lidstaten overzichtelijk in kaart brengen. Een goed initiatief, want buiten Nederland zijn pensioenen lang niet altijd toereikend en in sommige landen is armoede onder gepensioneerden geen uitzondering. Een dashboard kan dat zichtbaar maken en bijdragen aan oplossingen. EIOPA adviseerde om op dat dashboard naar een groot aantal onderliggende indicatoren te kijken en deze vervolgens samen te vatten in één totaalscore voor toereikendheid en ook één voor houdbaarheid.
Wordt Nederland op dat dashboard Europees ‘pensioenkampioen’? Dat hangt ervan af hoe de Commissie die onderliggende indicatoren gaat meewegen. Positief bij ons is bijvoorbeeld dat armoede onder gepensioneerden laag is. Daarentegen komen sommige groepen er bekaaid vanaf. Zo bouwen bij ons veel zzp’ers nauwelijks pensioen op en is de pensioenkloof tussen mannen en vrouwen wel erg groot. Op de wereldranglijst hebben we al een veer moeten laten: de Mercer-Index, die met een hele set indicatoren de pensioenstelsels van 43 landen scoort, wees van 2017 tot 2020 Nederland als ‘pensioenkampioen’ aan. Maar in 2021 werd dat – jawel – nieuwkomer IJsland, onder meer omdat huishoudens daar lagere schulden hebben en er meer 55+’ers aan het werk zijn. Wordt het straks in Europa weer 0-1? Of gaan we wat aan onze zwakke plekken doen?