Strategiebepaling is essentieel voor de toekomst van pensioenfondsen

Uitgave: Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 2 2018

Hennie Zoontjes Rubriek: Trends en strategie
Geplaatst op 03-05-2018
Pensioenfondsen staan voor een onzekere toekomst. Het nieuwe stelsel, Fintech, big data, internationalisatie en klanten die minder vertrouwen in het pensioenstelsel hebben. Hoe zorg je voor een toekomstgericht bedrijfsmodel dat weerbaar en wendbaar is. Terwijl je rekening houdt met de belangen van de deelnemers, voldoet aan de toezichteisen én in de glazen bol van de toekomst kijkt? PBM vroeg professionals uit de sector hun visie.

Steven Verschuren, consultant bij Sprenkels & Verschuren

sv

Scenariodenken is het startpunt
Voor pensioenfondsen is het essentieel om vooruit te kijken. Blockchain, IORP 2 en het nieuwe pensioenakkoord zijn voorbeelden van ontwikkelingen die potentieel gevolgen hebben voor pensioenfondsen als arbeidsvoorwaardelijke financiële instelling. Om als pensioenfonds ook in de toekomst succesvol te kunnen zijn, dient de organisatie het vermogen te hebben om zich aan te passen. Het bestuur is hiervoor verantwoordelijk en moet de koers te bepalen. Een robuuste en toekomstbestendige strategie is essentieel om kansen en risico’s te kunnen identificeren en als organisatie vroegtijdig en flexibel hierop in te spelen. Strategiebepaling door middel van scenariodenken vormt het startpunt van goed strategisch risicomanagement. Strategisch risicomanagement stelt het bestuur in staat om waar nodig maatregelen te treffen om aan te sluiten bij de risicobereidheid van het fonds en de stakeholders. Het continu doorlopen van het risicomanagementproces zorgt voor een flexibele en zelflerende organisatie die ontwikkelingen in zijn voordeel kan gebruiken.

Benne van Popta, werkgeversvoorzitter PMT

bvp

Strategie staat in dienst van de missie
De strategie staat in dienst van de missie van een pensioenfonds. Die missie zou kunnen zijn: “wij willen zoveel mogelijk stabiele en het liefst waardevaste pensioenen op basis van een betaalbare premie en op basis van duurzame beleggingsrendementen”. De strategie bevat dan vier onderdelen.
1 Hoe kunnen we deze missie realiseren onder slechte, betere en goede omstandigheden? Dat biedt zicht op variabelen die cruciaal zijn. En variabelen die minder relevant zijn. 2 Onder welke omstandigheden gaat ons dat echt niet lukken? Met andere woorden: wanneer zijn we in een economische omgeving terecht gekomen die de missie onmogelijk maakt. 3 Welke onbekende verrassingen zouden ons pad kunnen kruisen, waardoor we echt even met de handen in het haar zitten: ‘Stom, nooit aan gedacht?!’ Die verrassingen kunnen op allerlei terrein liggen: politiek, institutioneel, economisch. Dit is ook een test op de flexibiliteit van de strategie: wanneer moeten we het ‘ondenkbare’ doen? 4 En last but not least: wie vertellen we wat in welke verhaallijnen over onze strategie?

Harold Herbert, directeur Verbond van Verzekeraars


hh

Pensioen is en blijft een arbeidsvoorwaarde
Voor pensioenfondsbestuurders is het belang van strategiebepaling nog niet altijd vanzelfsprekend. Van oudsher wordt er geredeneerd dat de sociale partners de koers uitzetten, waarbij fondsen toetsen op uitvoerbaarheid en financierbaarheid. Maar de tijden zijn veranderd. De prestaties van pensioenregelingen zijn onzeker en door de complexiteit voor deelnemers onvoorspelbaar. Dat is een lastige combinatie, die forse risico’s op teleurstellingen bij deelnemers oplevert. Als de verwachtingen van deelnemers niet worden waargemaakt, kan het fonds natuurlijk doorverwijzen naar sociale partners. Wie hecht aan het borgen van vertrouwen, zal daarmee echter niet kunnen volstaan. Uitvoerders, zowel fondsen als verzekeraars, zullen zich moeten verantwoorden richting deelnemers/ klanten en samenleving. Dat vergt dus ook een eigen strategie, die erop gericht is de juiste verwachtingen te wekken en die ook waar te maken. Dat pensioen een arbeidsvoorwaarde is en blijft, neemt niet weg dat het een verstandige strategie is je regelingen te beoordelen alsof het financiële producten zijn. Bekijk periodiek of de te verwachte uitkomsten matchen met de verwachtingen en behoeften van klanten. En beoordeel regelmatig of regelingen kostenefficiënt, nuttig, veilig en begrijpelijk zijn. Het duurzaam borgen van het vertrouwen van deelnemers is naar mijn mening een kernelement van iedere toekomstvaste strategie, en dat kunnen fondsen niet aan sociale partners overlaten.

Anouk van der Weyden, directiesecretaris Philips Pensioenfonds


aw

De wereld wordt internationaler en complexer
Nederlandse pensioenfondsen opereren in een complexe en turbulente omgeving. Er is veel politieke en maatschappelijke druk om het pensioenstelsel ingrijpend te hervormen. Werkgevers, zeker beursgenoteerde ondernemingen zoals de beide Philipsondernemingen, opereren in een steeds internationaler wordende wereld. Ook treden er nieuwe spelers toe op de pensioenmarkt. PPF anticipeert op aankomende ontwikkelingen door periodiek strategische thema’s op de bestuursagenda te zetten. Deze thema’s kunnen zijn ingegeven door externe factoren, zoals de aanstaande hervorming van het pensioenstelsel, de maatschappelijke trend naar individualisering en economische ontwikkelingen, maar ook door ‘interne’ factoren, zoals de wijzigingen waarmee de werkgever zich geconfronteerd ziet. Mijn antwoord op de stelling is dan ook een volmondig “ja”: het is essentieel om met alle mogelijke ontwikkelingen rekening te houden om ook binnen de continu veranderende omgeving bestaansrecht te houden.