Babylonische spraakverwarring

Uitgave: Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 4 2019

JACQUELINE LOMMEN, Pensioen Strateeg State Street Rubriek: Internationaal
Geplaatst op 10-10-2019
Babylonische spraakverwarring Pensioenexperts spreken weleens langs elkaar heen. Helemaal als daar een internationale dimensie bijkomt. Soms gebeurt dit per ongeluk, omdat het taaie materie betreft. Soms bewust, via wat we tegenwoordig ‘framing’ noemen. Ik vind het altijd interessant te doorgronden waar de misvattingen vandaan komen. Veelal ligt de verklaring in historische en culturele verschillen.

Buitenlandse collega’s die refereren aan Holland in plaats van Nederland. Britten die consequent onderscheid maken tussen Europa en het VK, terwijl ze toch echt onderdeel zijn van ons werelddeel. En Amerikanen met hun grote binnenlandse markt die moeite hebben met de lokale verschillen in het Verenigde Europa met 30+ lidstaten.
Specifiek vind ik de begrippen ‘pension fund’ en ‘pension scheme’ intrigerend. Angelsaksische ‘contract law’ landen kennen geen verschil tussen pensioenfonds en -regeling. Elke pensioenregeling vergt een afzonderlijk pensioenfonds. Dat verklaart het bestaan van ca. 150.000 ‘pension trusts’. ‘Fonds’ wordt buiten Nederland primair gebezigd voor beleggingsfonds. En in de VS kun je maar beter niet reppen over ‘pension scheme’, gezien de associatie met frauduleuze intenties. ‘Pension plan’ is het veilige alternatief.
Nuttig is het internationaal gebruikelijke onderscheid tussen ‘pension’ en ‘retirement’. Retirement verwijst naar stoppen met werken en de pensioneringsfase. Pension refereert aan de financiële pensioenvoorziening en -uitkering. Het Nederlandse begrip ‘pensioen’ kent dit verschil niet. Zeker nu we langer doorwerken en de financiering daarvan actueel is, zou het toevoegen van een additioneel begrip (welk?) waarde toevoegen.
Dieper zit het misverstand over de Angelsaksische term ‘individual’. In Nederland meestal vertaald als ‘individueel’, vaak geframed als tegenhanger van collectief, alles zelf moeten doen, geen schaalvoordelen en geen risicodeling. In pensioencontext is de juiste vertaling van ‘individual’ echter ‘persoonlijk’, of nog beter ‘persoonsgebonden’. Op maat gemaakt.
Een wereld van verschil gaat ook schuil achter CDC-regelingen. Het Britse CDC is een DC-premieregeling met een vaste premieinleg en variabele uitkering. Dus niet te vergelijken met onze huidige Nederlandse CDC-uitkeringsregeling met nominale garanties, disconteringsvoeten en solvabiliteitsbuffers. Eigenlijk meer vergelijkbaar met de collectieve variant van de nieuwe premieregeling uit het pensioenakkoord. Het Nederlandse en Britse pensioenstelsel groeien steeds meer naar elkaar toe.
Ondanks de soms Babylonische spraakverwarring en grote verschillen in pensioenstelsels zijn de onderliggende trends en uitdagingen in de internationale pensioenmarkten veelal hetzelfde. Een goed toehoorder heeft dus genoeg aan een half woord.