Big data

Uitgave: Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 4 2019

MARGREET SCHUIT, beleidsmedewerker DNB Rubriek: Nieuwe ontwikkelingen
Geplaatst op 03-10-2019
Big data Omdat ik vernoemd ben naar mijn oma Margaretha, leek het mij leuk om te traceren hoever mijn voornaam teruggaat. Ik wist dat zij was vernoemd naar haar Friese oma: Grietje Groenendal. In mijn genealogische onderzoek ontdekte ik dat zij weer vernoemd is naar haar oma met de illustere Friese namen Grietje Tjiskes Rypkema en zij naar haar oma Grietje Pieters. En waarschijnlijk is zij vernoemd naar haar oma Grietje Wendes. Inmiddels zitten we dan in 1700. Wat opvalt in zo’n zoektocht is dat de kindersterfte enorm is.

De gemiddelde levensverwachting in die tijd wordt dan ook sterk beïnvloed door deze kindersterfte. De gemiddelde levensverwachting zei toen niet zoveel. Als je eenmaal de kinderjaren had overleefd kon je best oud worden. Grietje Groenendal werd 70 jaar. Als je in die tijd al gebruik had kunnen maken van big data zou je aan de hand van inkomen, arbeids- en levensomstandigheden al een goede inschatting kunnen maken van de levensverwachting. Inmiddels hebben we zeer geavanceerde modellen en die modellen worden steeds beter. Nu het mogelijk is om met veel verschillende databronnen te werken kunnen big data betekenen dat de actuariële modellen en wellicht ook de actuariële functies zullen gaan veranderen. “Er is niet langer sprake van één groep verzekerden waar de wet van de grote aantallen op van toepassing is, maar er zal sprake zijn van kleinere gedifferentieerde groepen verzekerden met ieder hun eigen gedrag en daaruit voortvloeiende keuzes” en “Big data kunnen daarmee leiden tot een hoge mate van premiedifferentiatie, een groot selectierisico en zetten daarmee het solidariteitsbeginsel op losse schroeven.”1 In de toekomst schijnt zelfs het gebruik van een selfie behulpzaam te zijn. Mensen die er jong uitzien voor hun leeftijd schijnen ook ouder te worden dan gemiddeld. Een betere voorspelling van de levensverwachting per individu ondermijnt eveneens de solidariteit.

In de huidige pensioenverzekeringen staat solidariteit soms ook al onder druk. Voor grote fondsen met veel verschillende deelnemers is nu vaak sprake van omgekeerde solidariteit. Deelnemers met een hoog inkomen hebben gemiddeld een hogere levensverwachting dan deelnemers met een laag inkomen. Op dit moment wordt daar in de premie of in de pensioenuitkeringen geen rekening mee gehouden. Door big data wordt het vraagstuk rondom solidariteit ingewikkelder. Hoe met de resultaten van big data om te gaan? Dat is een vraagstuk waar de sector zich over moeten buigen. Wellicht dat dit een plaats kan krijgen in de pensioencontractdiscussie waar het individu centraal komt te staan. En om dit in goede banen te leiden kan iedereen wel wat ‘Friese nuchterheid’ gebruiken.

1 Ontleend aan Anita de Bode, Jacqueline Gijsen, Rita van Ewijk en Arjan van de Grootevheen, Big Data: een game changer voor de pensioen- en verzekeringssector? Netspar, 2016.